Украина се подготвува за нова рунда преговори со Русија, со посредување на Вашингтон, а на разговорите во Абу Даби кои почнуваат денеска ќе ѝ се приклучи и Европа, и покрај забелешките од Кремљ. Американскиот претседател Доналд Трамп верува дека постигнувањето мировен договор е многу блиску, но остануваат неизвесностите околу условите кои би можеле да ја завршат војната.
Преговорите на украинската, руската и американската делегација ќе се одржат во Абу Даби на 10-11 ноември и се први трилатерални разговори од февруари. А влоговите се високи: територија, безбедност и суверенитет. Јазот меѓу завојуваните земји по тоа прашање е сè уште значителен. Русија бара големи делови од украинската земја и откажување од членството на Киев во НАТО. Зеленски крајот на октомври изјави дека би прифатил мировен договор со кој војната би се замрзнала долж моменталната линија на фронтот, со што Украина би задржала околу 75% од својата земја – во замена за американски и европски безбедносни гаранции.
Трамп во пресрет на преговорите оцени дека Украина на крајот ќе има „донекаде поинаква форма“. – Мислам дека ова ќе го завршиме. Мислам дека тоа ќе се случи и дека Украина на крајот ќе има донекаде поинаква форма – рече тој.
Кој доаѓа на преговорите?
Во Абу Даби на преговорите ќе дојдат руска, украинска, американска, но и европска делегација, како што најави францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро.
- Украинската делегација ја предводи главниот преговарач Рустем Умеров, а ќе ѝ се приклучи и Кирило Буданов, шеф на канцеларијата на украинскиот претседател.
- САД ќе ги претставуваат пратениците на Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер.
- Руската делегација ја предводи Владимир Медински, помошник на претседателот Владимир Путин, кој ги водеше и претходните рунди. Според Npr.org, за првпат на разговорите ќе се појават замениците-министри за надворешни работи Сергеј Рјабков и Михаил Галузин, како и Јуриј Жигарловски, заменик-началник на управата за операции на Генералштабот, покрај шефот на воената разузнавачка служба Игор Костјуков.
- Европската делегација, според „Фајненшел тајмс“, ќе ја сочинуваат националните советници за безбедност на Франција, Германија, Британија и шефовите на кабинетите на претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и генералниот секретар на НАТО Марк Руте. Тие ќе учествуваат во делови од преговорите, иако Кремљ во понеделникот наутро инсистираше на тоа дека во Абу Даби нема да има европски официјални лица, отфрлајќи ги наводите на Баро дека Франција ќе биде присутна.
Кои се темите на преговорите?
Според Виткоф, агендата ќе вклучи послевоени безбедносни аранжмани, деескалација на конфликтот и хуманитарни прашања.
Кушнер во пресрет на преговорите представи пет главни цели за воспоставување нов европски безбедносен рамковен систем:
- Континуирани консултации за безбедносни прашања
- Доверливи канали за комуникација во кризни ситуации
- Поголема транспарентност во врска со воените активности
- Взаемни мерки за намалување на ризикот од ескалација
- Долгорочна рамка за европската безбедност и стабилност
Според Кушнер, НАТО би останал централен елемент на колективната одбрана на Европа. Пошироката безбедносна архитектура би требало да постави темели за траен мир меѓу Украина и Русија, а Кушнер изјави дека Трамп веќе разговарал за тоа прашање со неколку европски лидери.
Институтот за проучување на војната (ISW), меѓутоа, укажува дека често повторуваните ставови на Москва за овие теми и понатаму се некомпатибилни со официјалните ставови и интереси на САД, Украина и Европа. Американскиот претседател во четвртокот се сретна со пратеникот на Кремљ Кирил Дмитриев – кој подоцна го критикуваше Зеленски дека „секогаш дејствувал и против Трамп и против светот“ – и рече дека претстојниот договор „ќе опфати повеќе од Украина, можеби дури и цела Европа“.
Зеленски во петокот за CNN изјави дека не му биле дадени детали за договорот на кој се однесувал Трамп. – За мене тоа не е едноставно и може да биде опасно – рече тој, укажувајќи на конференцијата во Јалта од 1945 година, кога сојузничките лидери договорија поделба на Европа без учество на неколку погодени земји.
Порака од Зеленски до Трамп
До преговорите доаѓа во момент на затегнати односи меѓу САД и Украина, а омекнување на врските меѓу САД и Русија. Трамп претходно склопи „децениски договор“ со Путин за дизелот, додека на украинскиот претседател му порача дека е време за смена, оценувајќи дека на претходните средби на кои учествувал Зеленски „кон Русија било покажано големо непочит“.
Зеленски во пресрет на преговорите, во интервју за CNN, упати порака до Трамп: – Секогаш се обидував оваа порака да му ја пренесам на американскиот претседател, со сета благодарност кон него и неговиот тим: Путин почитува само цврст став. Дури и ако доаѓа од непријател, мора да биде цврст. Оваа војна не можеме да ја завршиме така што за него (Путин) ќе зборуваме убаво. Тоа е очигледно, војната веќе влезе во петтата година – рече тој.
Зеленски неодамна изјави дека е подготвен да се сретне со Путин во Турција. Исто така ги отфрли барањата на Путин Украина да го предаде Донбас или да го признае Крим како руска територија.
Што се очекува?
Составот на руската делегација на повисоко ниво би можел да укаже дека Москва е поподготвена од порано да се зафати со најжешките политички и воени прашања, пишува Npr.org. Меѓутоа, ISW сугерира дека некои од истите тие руски официјални лица всшност и порано се обидувале да ги забават претходните разговори или посилно да ги туркаат барањата на Москва. Аналитичарите не очекуваат многу.
Поранешниот американски амбасадор во Украина Џон Хербст во авторски текст за Атлантскиот совет оцени дека Путин го одбил секој американски предлог што го прифатил Киев и дека му е повеќе грижа за учеството во мировните преговори отколку за постигнување вистински мир. – Можеби единствениот резултат од овие преговори ќе биде договор за одржување уште една рунда – рече тој.
Буданов изрази „воздржан оптимизам“ дека за време на трилатералните преговори би можело да дојде до напредок кон евентуална средба меѓу Зеленски и Путин. – Сега е очигледно дека сите страни сакаат да дојде до оваа средба. Тоа значи дека постојат одредени предуслови за нејзино одржување. Овие преговори не се последни – рече тој.
