Русија ја губи контролата врз својот излез кон Црното Море поради серијата украински напади, кои ја принудија Москва оваа недела да ја прекине пловидбата низ овој клучен воден пат, со што се ограничува способноста на Кремљ да тргува со остатокот од светот. Ваквиот развој на настаните е голем пресврт за Русија, со оглед на тоа што Азовското Море со години беше надвор од дофатот на Украина. На Москва тоа и служеше како погодна база за изведување напади врз Украина, но и како важна врска на голем дел од рускиот југ со светските мориња.
Командантот на украинските сили за беспилотни системи, Роберт Бровди, во средата изјави дека Киев во претходните девет дена погодил дури 116 руски пловила во Азовското Море, што претставува нагло зголемување на интензитетот на нападите. Ова не е независно потврдено, но снимките од некои од неодамнешните напади кои ги објавија украинските претставници прикажуваат директни погодоци.
Непрекинатите напади ја принудија Русија да ја прекине пловидбата низ Азовското Море со затворање на две клучни точки на неговите краишта:
- Каналот Дон-Азов, кој го поврзува морето со внатрешните пловни патишта, и;
- Керченскиот Проток, кој го спојува со Црното Море.
На Украина ѝ се заканува криза во стилот на блокадата на Ормускиот Проток, пишува CNN. Сателитските снимки и системите за следење на пловилата покажуваат долги колони бродови кои чекаат од двете страни на Азовското Море.
„Сè понепријатно место за Русија“ Украинскиот портал United24media.com пишува дека Азовското Море станува сè понепријатно место за Русија. Рускиот претседател Владимир Путин во 2022 година се фалеше дека Азовското Море станало „внатрешно руско море“, откако ја окупираше украинската брег. Оваа година, Украина ја преврте таа реалност, погодувајќи повеќе од 100 руски пловила за осум дена и нагло ограничувајќи ја руската употреба на морето, наведува порталот.
„Црното Море е за пченицата како што е Персискиот Залив за нафтата“
Украина во последните месеци сè поуспешно ја гаѓа руската флота од танкери „од сенка“, кои превезуваат нафта под западни санкции, но блокадата на Азовското Море би можела да има многу пошироки последици, пишува CNN. Покрај испораката на енергенси, таа би можела да го загрози и извозот на стоки кои не се опфатени со санкциите, како што се пченицата и сончогледовото масло.
Русија е најголемиот светски извозник на житарки и учествува со околу една петтина во вкупниот светски извоз на пченица. Според аналитичарот Андреј Сизов, околу една четвртина од рускиот извоз на пченица се транспортира преку Азовското Море.
- „За пазарот на пченица, Црното Море има слично значење како Персискиот Залив за пазарот на сурова нафта. Регионот на Црното Море е убедливо најголемиот снабдувач на светскиот пазар со пченица“, изјави Сизов и предупреди дека доколку ваквата ситуација продолжи, економските загуби на Русија би можеле да достигнат повеќе милијарди долари.
Русија тврди дека може да го заобиколи Азовското Море и целиот извоз на житарки да го пренасочи преку други терминали на Црното Море, но Сизов смета дека тоа нема да биде можно во време на шпицот на извозната сезона, кога вкупниот руски извоз на житарки значително ги надминува капацитетите на тие пристаништа.
Како одговори Русија?
Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров ги нарече украинските напади „терористички акти“, додека Путин рече дека Москва ќе реагира со одмазднички удари кои ќе бидат „неколку пати посилни“, како и дека размерите на таквите одговори ќе се зголемуваат.
Русија рано наутро во вторникот истрела бараж од дронови и балистички ракети кон Киев, а во текот на ноќта во средата продолжија нападите врз украинските пристаништа. Како што се наведува, погодени се низа цели во пристаништата Одеса и Черноморск.
„Нова фаза во изолацијата на Крим“
Институтот за проучување на војната (ISW) во вторникот соопшти дека украинските напади во Азовското Море се „нова фаза во напорите на Украина да го изолира окупираниот Крим од руската логистичка мрежа и да ги наруши руските поморски транспортни патишта, особено за нафтените деривати и житарките“.
„Ги прекинуваме сите логистички патишта“, изјави за CNN мајор Јевхен Карас, командант на украинскиот 413-ти посебен полк за беспилотни системи кој учествува во таа операција, додавајќи дека способноста на Украина да изведува напади на сè поголеми растојанија со значително пониски трошоци „стана проблем што Русите не можат да го решат“. „Ова е само почеток“, порача тој.
Украинската кампања во Азовското Море започна како обид да се изолира Крим, јужниот украински полуостров кој Русија го анектираше во 2014 година. Властите што Москва ги постави на Крим минатиот месец прогласија вонредна состојба откако украинските напади врз полуостровот предизвикаа големи прекини во снабдувањето со електрична енергија и недостиг на гориво.
Киев потоа ги интензивираше нападите врз мостовите, автопатите и железниците за да ѝ ја скрати на Русија можноста да превезува луѓе и стока преку „копнениот коридор“, кој го поврзува Крим со Русија преку окупираните делови на југот на Украина. Истовремено, украинските сили ги гаѓаат и руските пловила кои се обидуваат да достават гориво на Крим.
Зошто е важно Азовското Море?
Азовското Море е внатрешно море кое се наоѓа меѓу јужните брегови на Украина и Русија и претставува еден вид продолжение на значително поголемото Црно Море.
- Иако е релативно мало и плитко, Азовското Море има исклучително важна улога во руската економија.
- Тоа е клучна алка во разгранетиот систем на внатрешни реки и канали преку кои нафтата, житарките, земјоделските производи, челикот и друга стока од големиот дел на југот на Русија се транспортираат до Црното Море, а оттаму и на светските пазари.
По започнувањето на инвазијата врз Украина во 2022 година, Русија успеа да го заземе целиот појас од украинската територија што го опкружува Азовското Море, со што на Киев му го оневозможи пристапот до тоа подрачје. Морето го користеше како појдовна база за напади врз клучните украински пристаништа Мариупол, Мелитопол и Бердјанск.
