Европскиот енергетски пазар се соочува со нови предизвици, а овојпат предупредувањето доаѓа директно од Париз. Францускиот претседател Емануел Макрон побара од Европската комисија да преземе итни мерки за да се зголеми достапноста на дизел и керозин и да се спречи дополнително затегнување на пазарот.
Во писмото испратено до претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, Макрон предлага неколку конкретни чекори со кои би се зголемила флексибилноста на европскиот енергетски систем во период кога глобалните синџири на снабдување се под силен притисок.
БРИСЕЛ ДА ГИ ОДЛОЖИ НОВИТЕ ОБВРСКИ ЗА УВОЗ НА ФОСИЛНИ ГОРИВА
Едно од клучните барања на францускиот претседател е привремено да се олеснат европските стандарди поврзани со квалитетот на дизелот и керозинот.
Според предлогот, рафинериите би добиле поголема оперативна флексибилност, што би им овозможило да произведуваат дополнителни количества гориво. Податоците наведени во писмото укажуваат дека со вакви промени производството би можело да се зголеми за меѓу пет и 20 проценти.
За Париз, во услови на нарушено снабдување, прашањето веќе не е само колку ќе чини горивото, туку и дали Европа ќе располага со доволни количества. Со тоа се отвора судир меѓу долгорочните европски регулативи и краткорочната потреба да се обезбеди стабилно снабдување.
Б7 ИЛИ Б10 – ПРЕДЛОГ ШТО МОЖЕ ДА ОСЛОБОДИ ДОПОЛНИТЕЛНИ КОЛИЧЕСТВА
Вториот предлог од Франција се однесува на составот на дизелот. Париз бара да се овозможи поголема употреба на Б10, гориво кое може да содржи до 10 проценти биогориво, наместо Б7, кое има удел до седум проценти.
Иако на прв поглед станува збор за техничко прашање, во услови на недостиг составот на горивото станува директно поврзан со снабдувањето.
Поголемата флексибилност би можела да им овозможи на производителите и дистрибутерите поефикасно да ги користат расположливите ресурси и на пазарот да пласираат дополнителни количества. Од француска перспектива, дури и релативно мало зголемување на достапното гориво може да има значително економско влијание.
ОДЛОЖУВАЊЕ НА НОВИТЕ ПРАВИЛА ЗА МЕТАНОТ
Третото барање на Макрон се однесува на новите европски правила за увоз на фосилни горива. Франција бара нивната примена да биде одложена за една година.
Правилата предвидуваат увозниците на сурова нафта, природен гас и јаглен да докажуваат дека странските производители и добавувачи ги мерат и контролираат емисиите на метан според европските стандарди.
Од Париз предупредуваат дека во сегашните услови дополнителните административни и технички процедури би можеле да го отежнат пристапот до дел од светските извори на енергија. Француската позиција е дека Европа во овој момент треба да има што поширок избор на добавувачи.
НАД 500 МИЛИОНИ БАРЕЛИ ПОМАЛКУ ВО СВЕТСКИТЕ РЕЗЕРВИ
Еден од најсериозните аргументи во писмото на Макрон се однесува на состојбата на глобалниот пазар на нафта и деривати.
Францускиот претседател наведува дека нарушувањата во транспортот и производството веќе довеле до значително намалување на светските резерви. Според податоците што ги посочува, глобалните резерви се намалиле за повеќе од 500 милиони барели.
Дополнителен притисок, според него, создаваат нападите врз енергетската инфраструктура во Русија и на Блискиот Исток, како и зголемената потрошувачка во азиските економии.
Особено важен останува Ормускиот Теснец, еден од најзначајните светски коридори за транспорт на енергенти. Доколку нормалниот проток на нафта и други енергенти не биде целосно воспоставен, Макрон предупредува дека глобалниот пазар би можел да се соочи со дополнителен дефицит.
Во проценката наведена во писмото се посочува дека понудата на сурова нафта и нафтени деривати би можела да биде намалена за најмалку четири милиони барели дневно.
Таквото намалување би создало дополнителен притисок врз цените, но и врз трошоците со кои се соочуваат европската индустрија и транспортниот сектор.
ЕВРОПА ОСТАНУВА ЧУВСТВИТЕЛНА НА СНАБДУВАЊЕТО ОД БЛИСКИОТ ИСТОК
За Европа проблемот не се ограничува само на глобалните движења на пазарот. Европскиот енергетски систем во значителна мера зависи од увозот од Блискиот Исток.
Според податоците што ги наведува Макрон, земјите од регионот обезбедуваат околу 36 проценти од европскиот увоз на керозин, додека нивниот удел кај дизелот изнесува околу 18 проценти.
Поради тоа, секое нарушување на поморските транспортни рути може директно да се почувствува во европските рафинерии и на пазарот за гориво.
Францускиот претседател предупредува дека компаниите веќе се соочуваат со проблеми при обезбедувањето испораки за наредните недели. Со тоа прашањето постепено се поместува од цената на горивото кон самата достапност на физички количества.
ПАРИЗ ВЕЌЕ ПРЕГОВАРА ЗА НОВИ ИЗВОРИ НА СНАБДУВАЊЕ
Франција во меѓувреме се обидува да го намали ризикот и преку сопствени активности. Макрон најави дека Париз преговара и склучува договори со повеќе производители за обезбедување гас, дизел и керозин.
Франција дневно троши околу 600.000 барели дизел, а приближно половина од потребните количества ги обезбедува преку увоз. Токму поради тоа, стабилните надворешни извори на енергија се од големо стратешко значење за земјата.
Во потрагата по дополнителни количества Париз се насочува кон земјите од Заливот, Ирак и други производители.
Основната порака на француската иницијатива е дека не треба да се чека евентуалниот проблем со снабдувањето да се почувствува на бензинските пумпи, туку потребните количества да се обезбедат однапред.
ЕНЕРГЕТСКАТА СИГУРНОСТ ПОВТОРНО ДОАЃА ВО ПРВ ПЛАН
Писмото на Макрон отвора и поширока европска дебата – колку долго и колку значително ЕУ може да ги применува постојните регулативи доколку дојде до сериозно нарушување на физичкото снабдување со енергија.
Францускиот предлог не претставува барање за напуштање на европската климатска политика. Паралелно со мерките за краткорочно зголемување на достапноста на горивата, Макрон бара забрзување на електрификацијата, намалување на потрошувачката на гас и поголема енергетска ефикасност.
Сепак, во краткорочен план Париз бара повеќе гориво, поголема можност за увоз и поголема регулаторна флексибилност.
Со тоа европската енергетска политика повторно се соочува со прашањето дали приоритет треба да биде долгорочната регулаторна рамка или обезбедувањето доволни количества енергенти во услови на нарушено снабдување.
Доколку предупредувањата од Париз се претворат во подолготраен проблем, дизелот и керозинот би можеле повторно да станат особено чувствителни точки за европската економија.
Токму затоа Макрон бара Брисел да реагира навреме, пред евентуалните проблеми на глобалните пазари да се пренесат врз бензинските пумпи, транспортот и европската индустрија.
