Додека најголемите градови секојдневно се соочуваат со метеж, новоградби и зголемена концентрација на население, во други делови од Македонија се случува сосема спротивен процес – цели населени места остануваат без жители.
Официјалните податоци од Пописот на населението во 2021 година покажуваат слика која ретко се гледа зад дневните политички и економски теми. Од вкупно 1.781 населено место во земјата, дури 205 биле регистрирани без ниту еден жител.
Уште повпечатлив е податокот дека 684 населени места имале помалку од 100 жители, додека во 218 населени места живееле помалку од десет луѓе. Во 381 населено место биле регистрирани десет или помалку домаќинства.
Тоа значи дека во значителен број македонски села денес животот е сведен на само неколку семејства, а на некои места куќите, улиците и некогашните селски центри останале без постојани жители.
Населението сè повеќе се концентрира во градовите
Од другата страна на статистиката се големите урбани центри.
Според Пописот 2021, во Скопје живееле 526.502 жители. Меѓу населените места со најголем број жители се Аеродром во Скопје со 75.108 жители, Куманово со 75.051, Битола со 69.287, Прилеп со 63.308 и Тетово со 63.176 жители.
Контрастот меѓу градовите и малите рурални средини станува сè поизразен.
Причините за ваквата слика не можат да се сведат на еден фактор. Иселувањето во странство, преселувањето кон Скопје и поголемите градови, стареењето на населението, како и потрагата по работа, образование и подобар пристап до услуги, со години ја менуваат демографската карта на државата.
Кога ќе заминат последните жители
Исчезнувањето на едно населено место не значи само помал број жители на статистичка табела.
Со заминувањето на населението постепено исчезнуваат локалните продавници, училишта и други услуги, а необработените ниви и напуштените куќи стануваат сè почеста слика во дел од руралните средини.
Особено чувствителни се местата во кои остануваат само неколку повозрасни жители. Без нови семејства и млади луѓе, прашањето повеќе не е дали бројот на жители ќе продолжи да се намалува, туку дали дел од овие населени места во иднина воопшто ќе имаат постојано население.
Пописот покажал и каде е концентрирано најмладото население. Меѓу населените места со најголем број жители на возраст до 14 години се Чаир и Аеродром во Скопје, како и Куманово и Тетово. Од друга страна, поголем број жители на возраст над 85 години биле регистрирани во Карпош, Центар, Битола, Прилеп, Велес и Охрид.
Демографската карта на Македонија се менува
Бројките од Пописот 2021 се пресек на состојбата во моментот на попишувањето, а не моментална бројка за секое населено место во 2026 година. Сепак, тие покажуваат колку голема е разликата меѓу урбаните центри и стотиците мали населени места низ земјата.
Во Македонија сè уште постојат стотици села со само десетици жители, а повеќе од 200 населени места на последниот Попис веќе биле целосно празни.
Зад секоја од тие бројки стои по едно место кое некогаш имало жители, домови и секојдневен живот.
И токму затоа демографијата можеби е една од најголемите долгорочни теми за Македонија – тема која не се гледа секој ден, но полека ја менува картата на државата.
