За многу генерации велешани, касарната во Велес е дел од едно време што денес се памети со посебна носталгија. Во времето на поранешна Југославија, служењето на воениот рок во Југословенската народна армија – ЈНА било задолжителен дел од животот на младите мажи. Илјадници момчиња од различни краишта на државата заминувале во војска, а за некои од нив Велес бил местото каде што го поминале еден од најзначајните периоди од младоста.
Касарната не била само место за воена обука. Таа била мал свет со свои правила, распоред, обврски и секојдневни навики. Војниците живееле заедно, спиеле во заеднички простории, јаделе во мензата и поголемиот дел од денот го поминувале во униформа.
Денот започнувал рано, а дисциплината била задолжителна
Утрото во касарната обично започнувало многу рано. Станувањето, средувањето на креветите, личната хигиена и подготовката за утринската постројка биле дел од секојдневната рутина. По постројката следувале физички вежби, обука и други воени задолженија.
Секој војник имал свои задачи. Се учело како правилно да се одржува униформата, како да се чува опремата, како да се постапува според наредбите и како да се функционира во група. За младите кои дотогаш живееле со родителите, тоа често било прво подолго искуство на самостоен живот.
Војничките соби биле заеднички, а приватноста била ограничена. Во нив се создавале пријателства, но имало и моменти на замор, носталгија и недостиг по домот. Некои војници доаѓале од далечни градови и села, па секое писмо или телефонски разговор со семејството им значел многу.
Мензата, слободното време и писмата од дома
Еден од важните делови од секојдневието била војничката менза. Оброците се служеле во определено време, а војниците јаделе заедно. По обуката и завршувањето на дневните задолженија, следувале кратки периоди за одмор, разговори и дружење.
За многумина, најубавите спомени не биле поврзани само со воените вежби, туку и со обичните моменти – разговорите пред спиење, шегите меѓу цимерите, запознавањето со момчиња од други градови и броењето на деновите до следното отсуство.
Особено се чекале викендите и можноста да се добие слободно време. Писмата од дома се читале повеќепати, а фотографиите од семејството и девојките често се чувале во личните работи на војниците.
Велес како место каде што се сретнувале млади од различни краишта
Во ЈНА војниците доаѓале од различни републики и градови на тогашна Југославија. Во касарните се сретнувале луѓе со различни говори, обичаи и животни приказни. За многумина тоа било можност да запознаат нови пријатели и да дознаат повеќе за местата од кои доаѓале нивните соборци.
Некои од тие пријателства продолжувале и по завршувањето на воениот рок. Поранешните војници понекогаш со години одржувале контакт, се посетувале или се потсетувале на деновите поминати во униформа.
Секако, искуството не било исто за сите. За едни војничкиот рок бил период на дисциплина и стекнување нови навики, за други бил тежок поради одвојувањето од семејството, строгите правила и напорната обука.
Фотографија што сведочи за заминувањето на ЈНА од велешката касарна
Еден значаен историски момент поврзан со велешката касарна е забележан на 25 март 1992 година. Според фотографијата објавена во списанието „Македонски хералд“, припадници на Територијалната одбрана на Република Македонија го подигнале македонското знаме во касарната „Алексо Демниевски-Бауман“ по заминувањето на ЈНА.
Тоа е визуелен документ за промената на времето и за еден важен момент во воената историја на Велес.
Касарната и денес е дел од градската историја
Велешката касарна денес го носи името „Алексо Демниевски-Бауман“. Нејзиниот патрон бил велешанец, учесник во Шпанската граѓанска војна и во Народноослободителната борба. Во 2025 година во касарната биле донирани документи поврзани со неговиот живот, меѓу кои лични записи, автобиографија и фотографии од Шпанија и Сремскиот фронт.
Иако денешната улога на касарната е поинаква, за оние што го паметат времето на Југославија нејзиното име буди спомени за младоста, војничките денови и луѓето со кои го делеле секојдневието.
Можеби токму затоа старите фотографии од касарната имаат посебна вредност. Тие не потсетуваат само на војската и униформите, туку и на една генерација млади луѓе кои дел од својот живот го поминале далеку од дома, во време кога војничкиот рок бил неизбежен дел од животот.
