Православните верници утре, 27 септември, го одбележуваат Воздвижението на Чесниот и Животворен Крст Господов, празник познат и како Јесеен Крстовден. Во црковниот календар тој е еден од големите празници и се одбележува во спомен на пронаоѓањето на Чесниот крст во Ерусалим, како и на неговото враќање од персиско заробеништво.
Според црковното предание, царицата Елена, мајката на царот Константин, во Ерусалим ги пронашла Голготата, Христовиот гроб и трите крста. За да се утврди кој од нив е крстот на кој бил распнат Христос, крстовите биле поставени еден по еден врз починат човек. Според преданието, токму при допирот со Христовиот крст човекот оживеал. Патријархот Макариј потоа го подигнал крстот пред народот, со што настанал празникот Воздвижение, односно Воздигнување на Чесниот крст.
Празникот потсетува и на враќањето на Чесниот крст во Ерусалим откако бил однесен во Персија. Според црковното предание, царот Ираклиј го вратил крстот во Ерусалим, а токму овие два настана – пронаоѓањето на Чесниот крст и неговото ослободување од персиско заробеништво – се сметаат за историската основа на празникот.
Со Јесеен Крстовден се поврзани и бројни народни обичаи, особено во селските средини. Во традицијата на православните народи, овој ден се сметал за време кога се завршуваат одредени земјоделски работи и се означува преминот кон есенскиот период.
Еден од познатите обичаи е поврзан со босилекот, кој во народната традиција има посебно место и често се смета за света билка. Во некои краишта се внесувал босилек во домот и се ставал покрај иконата, како симбол на здравје, благослов и заштита на семејството.
Постот е уште една важна карактеристика на овој празник. Во православната традиција, Воздвижението на Чесниот крст е празник на кој верниците постат, а духовниот аспект на постот подразбира не само воздржување од одредена храна, туку и настојување човек да се воздржува од лоши мисли, зборови и постапки.
Во народните верувања постојат и различни толкувања поврзани со времето на Крстовден. Се верувало дека временските услови околу празникот можат да најават каква ќе биде претстојната зима или следната земјоделска година. Овие толкувања се дел од народната традиција и не претставуваат црковно учење.
Крстовден има и силна духовна симболика. Чесниот крст во православието е еден од најважните симболи на верата и се поврзува со Христовата жртва, страдањето, но и со победата и воскресението. Во храмовите на празникот се извршува посебен чин на Воздвижение на Чесниот крст, кој има централно место во богослужението.
На 27 септември верниците се потсетуваат дека празникот не е само дел од народната традиција, туку пред сè ден посветен на Чесниот и Животворен Крст Господов и на неговото значење во христијанската вера.
