Припадници на Управата за криминалистичка полиција (УКП) во Србија, постапувајќи по налог на Вишото јавно обвинителство, започнале акција за приведување на Андреј Премовиќ од Рашка, студент на Факултетот за компјутерски науки. Информацијата за „Н1“ ја потврдил неговиот адвокат Иван Ниниќ.
Премовиќ е осомничен дека ја создал интернет-платформата ocisti.net, на која, според објавените информации, се наоѓаат повеќе од 32.000 профили за кои се тврди дека се поврзани со ботовската мрежа на Српската напредна странка (СНС), партијата на српскиот претседател Александар Вучиќ.
Адвокатот Ниниќ првично ја објавил информацијата на социјалната мрежа „Икс“, посочувајќи дека полицијата презема активности во врска со неговиот клиент.
Тој потврдил дека утрото, околу седум часот, телефонски разговарал со Премовиќ, како и со еден од полициските инспектори кои се наоѓале во Рашка, во станот на семејството на студентот.
„Делумно тогаш се запознав со содржината на налогот на обвинителот од Вишото јавно обвинителство во Белград и можам да кажам дека наводно постојат основи за сомневање дека Андреј стои зад базата на податоци и веб-страницата ocisti.net. Во овој предмет постапуваат обвинител и инспектори за високотехнолошки криминал, но засега нема услови за претрес на семејниот стан, сè додека не се обезбедат валидни судски наредби“, изјавил Ниниќ.
Според адвокатот, во наредните часови требало да стане појасно дали и кога Премовиќ ќе биде приведен и однесен во обвинителството во Белград.
Што открива платформата ocisti.net?
На интернет-страницата ocisti.net била објавена база на податоци поврзана со платформата progress.rs, за која се тврди дека служи за координирање на активностите на профили поврзани со Српската напредна странка.
На порталот стои насловот „Чистилиште на СНС ботови“, а неговата цел, според објаснувањето објавено на самата страница, е да ја оспори мрежата на профили што ја користи progress.rs и да укаже на нивната улога во ширењето политички пораки на социјалните мрежи.
Во анализата на „Време“ се наведува дека базата на податоци покажала дека стотици лица вработени во јавни институции, во текот на работното време, наводно учествувале во активности на ботовската мрежа на СНС. Станува збор за профили за кои се тврди дека, координирано и по однапред зададени насоки, објавуваат коментари и пораки на социјалните мрежи.
На самата платформа е објавено и објаснување за нејзината намена, во кое се критикува начинот на кој, според авторите, се организира политичката пропаганда на интернет.
„Оcisti.net е платформа што доаѓа со иницијатива да ја порази платформата Progress.rs и нивната мрежа од СНС ботови, со што ќе му донесеме слобода на мислење на измаченото население во Србија! Progress.rs е платформа на Српската напредна партија (СНС), задолжена за координирано ширење на пропагандниот наратив зададен од нивното централно раководство на сите социјални мрежи. Доколку некогаш сте имале луѓе што ве навредувале, ве нарекувале блокадери, усташи, терористи – добредојдовте. Време е да дознаете кој стои зад тие профили. Како што на секоја власт ѝ доаѓа крајот, ова е моментот да ставиме точка и на ова, овде во Србија, на 25 октомври“, се наведува во пораката објавена на порталот.
Онлајн напади врз медиуми и организации во Србија
Случајот со студентот се случува во период кога во Србија се пријавуваат и онлајн напади врз медиуми, новински агенции и граѓански организации.
Според објавените информации, профилот на новинската агенција „Бета“ за само неколку минути добил околу 300 нови следбеници. Постои сомневање дека станува збор за лажни профили или ботови, чија активност може да доведе до преоптоварување и блокирање на профилот на Инстаграм.
Слична ситуација била забележана и кај неделникот „Време“, кој во рок од еден час добил голем број нови следбеници. Медиумот важи за еден од малкуте независни и критички настроени медиуми во Србија.
Во меѓувреме, во Белград, Нови Сад и Врњачка Бања биле спроведени полициски акции во кои биле уапсени активисти. Акциите се случиле на претпоследниот ден од предизборната кампања, а биле поврзани со сомневања за планирање немири на денот на изборите.
Граѓанската иницијатива и активистичката мрежа „Белград останува“ соопштила дека полицијата се појавила пред домовите на повеќе нивни членови со наредби за претрес.
Меѓу случаите што ги посочиле активистите е и апсењето на нивен член, осомничен дека наводно организирал и обучувал боксери за можни улични судири пред и по парламентарните избори на 25 октомври, формирал мобилни тимови и подготвувал насилство.
Од организацијата остро ги отфрлиле овие обвинувања.
„Остро ги демантираме овие наводи. […] Никој не смее однапред да биде прогласен за виновен ниту да биде изложен на јавен линч. Нема да молчиме, нема да се повлечеме и нема да прифатиме репресивни притисоци од режимот што заминува! Ќе застанеме зад нашиот активист и ќе ги искористиме сите расположливи правни средства за заштита на неговите права и утврдување на сите релевантни факти“, порачале од „Белград останува“.
Американски сенатори предупредуваат на изборни неправилности
Во пресрет на парламентарните избори во Србија, двопартиска група американски сенатори ги повикала српските власти да обезбедат рамноправни услови за сите учесници во изборниот процес.
Тие изразиле загриженост поради, како што навеле, извештаите за незаконско прислушување членови на опозицијата и обидите за дискредитирање и поткопување на работата на изборните набљудувачки мисии.
Сенаторите нагласиле дека сите политички партии треба да имаат еднакви услови за учество, а граѓаните непречен пристап до избирачките места.
„За жал, и српските и меѓународните набљудувачи утврдија сериозни нарушувања на интегритетот на претходните парламентарни избори во 2022 година. Сега гледаме слични загрижувачки знаци во пресрет на изборите на 25 октомври“, навеле американските сенатори.
Случајот со Андреј Премовиќ, заедно со пријавените онлајн напади и акциите против активисти, дополнително го привлече вниманието кон политичката и медиумската атмосфера во Србија во пресрет на изборите. Засега, сомневањата против студентот се предмет на постапка, а неговата евентуална кривична одговорност треба да се утврди во законска постапка.
