Иако се чини дека на Земјата има сè помалку места кои не се истражени, длабочините на океаните и понатаму ги кријат некои од најголемите тајни на планетата. Научниците проценуваат дека визуелно е истражено помалку од 0,001 отсто од длабокото море, додека огромни подрачја остануваат целосно скриени од човечките очи поради екстремните длабочини или огромните ледени покривки. Едно од најголемите изненадувања се случи во 2009 година, кога експедиција на НАСА на Антарктикот пробуши пат низ Росовата Ледена Плоча и откри живот таму каде што никој не го очекуваше.
За време на експедицијата, научниците избушија дупка длабока 183 метри низ Росовата Ледена Плоча на Антарктикот. Целта беше да се пронајдат траги од микробиолошки живот во скриениот свет под ледот. Но, кога камерата развиена од Лабораторијата за млазен погон на НАСА (JPL) беше спуштена под ледената плоча, истражувачите ги пречека целосно неочекувано откритие. Наместо празнина, темнина и безживотен простор, на екранот се појави мало морско суштество – минијатурен рак од групата lysianassid amphipoda, односно раче сродно на скампите:
– Сите бевме целосно фасцинирани од она што го видовме на мониторот – изјави научникот од НАСА, Роберт Биндшадлер.
Суштеството пронајдено на 32 километри од отвореното море ги збуни стручњаците
Она што посебно ги изненади биолозите е фактот што тој мал рак беше пронајден дури на 32 километри оддалеченост од отворениот океан. На тоа место нема сончева светлина, а условите се целосно поинакви од оние во кои живеат мнозинството морски организми. Сепак, присуството на животно кое се наоѓа релативно високо во синџирот на исхрана покажа дека под ледот веројатно се наоѓа многу побогат екосистем отколку што претходно се претпоставуваше. Биндшадлер истакна дека откритието било посебно важно бидејќи не е пронајден само едноставен микроорганизам, туку посложен организам кој зависи од други извори на храна.
Овие ракови се познати како своевидни чистачи на морското дно. Најчесто се хранат со остатоци од угинат животински свет како риби, фоки и пингвини, но научниците на некои локации ги забележале и како напаѓаат живи организми. Но, истражувачите не беа фасцинирани само од нивното присуство, туку и од нивното однесување. Ракот ѝ се приближи на камерата, се движеше околу кабелот, го набљудуваше уредот од различни агли и пливаше нагоре-надолу како да го проучува непознатиот предмет кој за првпат пристигнал во неговиот скриен свет.
– Имавме многу прашања, а веројатно ги имаше и тој. Беше исклучително љубопитен – изјави Биндшадлер.
За време на истата експедиција научниците не пронајдоа само еден необичен жител под ледот. Кога го извлекоа големиот кабел назад на површината, забележаа и траги од медузи кои се прицврстиле за металната конструкција. Биндшадлер тогаш подрачјето под ледената плоча го опиша како „целосно нова граница за истражување“, сметајќи дека крие уште бројни непознати форми на живот. Подоцнежните истражувања покажаа дека бил во право.
Години подоцна се пронајдени цели заедници на живот под ледот
Во 2022 година, научниците испратија нова сонда околу 500 метри под површината на ледот, неколку километри од Росовата Ледена Плоча. Овој пат не пронајдоа само поединечен жител на скриениот свет, туку цели заедници на амфиподи – групата на која ѝ припаѓаат и претходно пронајдените рачиња.
Сондата потоа продре во една од подземните реки кои се наоѓаат под огромните антарктички ледени маси. Големиот број пронајдени организми покажа дека под ледот постои сложен и скриен екосистем кој научниците претходно не можеле ни да го замислат.
– Занимливо е прашањето од каде доаѓа нивната храна и зошто нивното присуство е толку променливо во текот на десетте дена додека ги набљудувавме – изјави професорот Крег Стивенс од новозеландскиот Национален институт за истражување на водата и атмосферата.
Откритијата под антарктичкиот лед така покажаа дека дури и во најладните и најизолираните делови на планетата постојат скриени светови полни со живот – само сè уште чекаат да бидат откриени од човекот.
