Словачка и Русија се подготвуваат да ги обноват разговорите во рамките на меѓувладината комисија за соработка, која беше неактивна со години по почетокот на руската инвазија врз Украина. Според документ на руската влада во кој увид имал „Политико“, на претстојната средба ќе се разговара за испораките на руска нафта и гас, нуклеарното гориво, но и за положбата на руските спортисти на меѓународните натпреварувања.
Словачкиот премиер Роберт Фицо во средата изјави дека состанокот е закажан за 25 ноември. Во рускиот документ, составен од министерот за наука и високо образование Валериј Фалков и датиран на 10 септември, првично биле наведени 26 и 27 октомври како можни датуми за средбата.
Во документот се наведува дека словачкиот министер за надворешни работи Јурај Бланар, за време на видеоповик одржан на 20 август, се согласил да се организира состанок на Руско-словачката меѓувладина комисија во Москва.
Комисијата е формирана за унапредување на економската, научната и техничката соработка меѓу двете земји. Нејзината работа беше прекината по руската инвазија врз Украина во февруари 2022 година. Последната, 21-ва седница се одржа на 12 ноември 2021 година во Братислава.
Москва бара начин повторно да ги зајакне врските со Европа
Планираната средба доаѓа во период кога Русија настојува да ги обнови и прошири меѓународните партнерства, вклучително и со земји од Европската Унија.
Соединетите Американски Држави го поканиле рускиот претседател Владимир Путин на самитот на Г20, планиран за декември во Мајами. Во меѓувреме, Меѓународниот олимписки комитет привремено ја укинал суспензијата на Рускиот олимписки комитет и ги повикал спортските организации да ги олеснат ограничувањата за руските спортисти.
На прашањето за наводната агенда на претстојниот состанок, словачкото Министерство за надворешни работи го упатило „Политико“ кон јавните изјави на Бланар по разговорите од 20 август.
„Ние водиме политика отворена кон сите страни и одржуваме дијалог со сите држави заинтересирани за прагматична соработка со нас, во корист на националните интереси на Словачка Република“, изјавил тогаш Бланар.
Руското Министерство за надворешни работи не одговорило на барањето на медиумот за коментар.
Важно е да се напомене дека „Политико“ не можел независно да ја потврди автентичноста на документот, иако, според медиумот, тој содржи обележја што упатуваат на тоа дека потекнува од руско министерство.
Обновувањето на словачко-руските контакти следува по посетата на Фицо на Москва на 9 мај, кога словачкиот премиер се сретна со Путин за време на одбележувањето на Денот на победата.
Воедно, ова приближување се случува по изборниот пораз на Виктор Орбан во Унгарија во април, со што Путин, според анализата на „Политико“, загубил еден од своите најблиски партнери во Европа и се соочил со потребата да бара други сојузници во рамките на ЕУ.
Неколку месеци пред изборите, на кои загуби од Петер Маѓар, Орбан ја обновил работата на Руско-унгарската меѓувладина комисија за економска соработка. И нејзината активност беше суспендирана неколку години по почетокот на руската инвазија врз Украина во 2022 година.
Владата на Маѓар не потврдила за „Политико“ дали следната година ќе се одржи нов состанок на комисијата.
Во четврток лидерите на Европската Унија требало да се соберат во Брисел на дводневен самит, на кој главни теми ќе бидат цените на енергенсите и поддршката за Украина. Се очекувало украинскиот претседател Володимир Зеленски да им се приклучи на разговорите во петок.
Рускиот гас и нафта во центарот на разговорите
Според документот, за време на видеоповикот во август, Бланар го изразил противењето на Словачка кон планот на Европската Унија за постепено укинување на увозот на руски гас. Тој побарал прашањето за снабдувањето со енергенси да биде разгледано на состанокот во Москва.
Во документот се наведува и дека словачките претставници ја нагласиле важноста од продолжување на испораките на руска нафта преку нафтоводот „Дружба“. Тие, исто така, го поздравиле редовното снабдување со нуклеарно гориво за словачките електрани.
Словачка и понатаму во голема мера зависи од рускиот гас и нафта. Фицо предупредува дека прекинот на увозот би довел до повисоки трошоци.
При средбата со словачкиот премиер во Москва на 9 мај, Путин изјавил дека Русија ќе направи сè што е во нејзина моќ за да ги задоволи енергетските потреби на Словачка.
Сепак, планираната соработка не се ограничува само на енергетиката.
Според документот, двете страни планираат да разговараат за формирање работни групи во областите на културата, туризмот, земјоделството и заштитата на животната средина. На дневниот ред е и статусот на Рускиот центар за наука и култура во Братислава.
Во документот Фалков го споменува и противењето на Бланар кон, како што е наведено, „дискриминацијата на руските спортисти“ на меѓународните натпреварувања. Според руската страна, и ова прашање треба да биде разгледано на состанокот на меѓувладината комисија.
Дали руските спортисти се враќаат на меѓународната сцена?
Прашањето за учеството на руските спортисти на меѓународните натпреварувања повторно добива на значење.
Во јули, Меѓународниот олимписки комитет ја укина суспензијата на Рускиот олимписки комитет и соопшти дека неговите претходни препораки за ограничување на учеството на руските спортисти повеќе не се во сила.
Во август, Светската федерација во стреличарство ги укина ограничувањата за руските спортисти и официјални лица.
И претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, повика Русија повторно да добие можност за учество во меѓународниот фудбал.
Овие потези се вклопуваат во пошироките напори на Москва за обновување на врските со европските земји, особено во областите на спортот, културата, трговијата и енергетиката.
Претходно, Русија и Унгарија под водство на Орбан договориле план од 12 точки за проширување на билатералната соработка. Договорот бил постигнат во декември, по разговорите во Москва, а го потпишале тогашниот унгарски министер за надворешни работи Петер Сијарто и рускиот министер за здравство Михаил Мурашко.
Планот предвидувал продлабочување на соработката во областите на енергетиката, трговијата и културата. Документот поврзан со Словачка укажува на слично широки амбиции за обновување на билатералните односи.
Путин ја користи енергетиката за да го зајакне влијанието
Приближувањето на Москва кон владата на Фицо отвора прашања за влијанието на енергетските врски врз единствениот став на Европската Унија кон Русија и војната во Украина.
Според анализата на „Политико“, Кремљ може да ги искористи потребите на одделни земји за руски енергенси за да ги продлабочи разликите меѓу земјите-членки на ЕУ околу политиката кон Москва.
Минатиот викенд Путин упатил слична понуда и кон Вашингтон.
По разговорите со рускиот претседател, американскиот претседател Доналд Трамп изјавил дека Русија ќе испорачува дизел за американскиот и глобалниот пазар, со цел да помогне во намалувањето на цените на горивата.
Евентуалното реализирање на таков договор би ѝ донело приходи на Русија, а истовремено би можело да ги отежне напорите за одржување заеднички пристап на западните земји кон Кремљ.
Сепак, останува неизвесно дали Москва ќе може да го исполни ветувањето за испораките на гориво.
Во последните недели Украина ги интензивирала нападите со беспилотни летала врз руските рафинерии, со цел да го наруши снабдувањето со гориво и да ги намали приходите што Русија ги користи за финансирање на војната.
Киев овој месец соопштил дека нападите онеспособиле 51 отсто од капацитетите за преработка на нафта во Русија. Оваа бројка е тврдење на украинската страна и не е независно потврдена во доставениот извештај.
Претстојната средба во Москва, доколку се одржи според најавениот план, ќе покаже во која мера Словачка и Русија се подготвени повторно да ја прошират соработката во енергетиката, економијата, културата и спортот, во период кога односите меѓу Москва и Европската Унија остануваат оптоварени од војната во Украина.
