Над 3.000 продавници биле оштетени за време на немирите во Франција изминатиот викенд, што е двојно повеќе од бројката објавена само еден ден претходно. Додека размерите на уништувањето стануваат сè појасни, конечната финансиска штета сè уште не е утврдена. Осигурителните компании се подготвуваат да ги обработуваат барањата за обесштетување, а сопствениците на погодените бизниси се соочуваат и со дополнителни загуби поради прекинот на работењето.
Според информациите објавени од „Еуроњуз“, сè уште нема официјална проценка за вкупните трошоци од немирите. Значителен дел од финансискиот товар би можел да падне врз осигурителните компании и трговците чии објекти биле оштетени, ограбени или принудени привремено да затворат.
Бројот на оштетени продавници се удвоил за само еден ден
Според евиденцијата на француската влада, до понеделникот бројот на оштетени продавници достигнал 3.000. Само еден ден претходно, во неделата, извршниот директор на трговскиот синџир „Керфур“ (Carrefour), Александар Бомпар, проценил дека биле погодени околу 1.500 продавници. Според неговата проценка, загубите за малопродажниот сектор веќе изнесувале неколку стотици милиони евра.
И самиот синџир „Керфур“ пријавил штета во 50 свои продавници, од кои 20 биле ограбени. Меѓу објектите погодени за време на немирите е и бутик на луксузниот бренд „Луј Витон“ во Марсеј.
Француската федерација на осигурители соопштила дека осигурителните компании се мобилизирани за да им помогнат на клиентите погодени од насилството. Сепак, засега не може да објави првична проценка за вкупната штета, ниту да даде податоци за бројот на поднесени барања за обесштетување.
Последиците од случувањата се почувствувале и на финансиските пазари. Францускиот берзански индекс CAC 40 во понеделникот го завршил тргувањето со пад од 1,1 отсто, додека поширокиот европски индекс Euro STOXX 600 се намалил за 0,9 отсто.
Штетите од немирите во 2023 година достигнаа стотици милиони евра
Франција веќе има искуство со слични немири, а штетите од случувањата во 2023 година покажуваат колку скапо може да биде обновувањето на уништените објекти.
Според податоците на Француската федерација на осигурители (France Assureurs), немирите во јуни и јули 2023 година предизвикале осигурени штети во вредност од 793 милиони евра. Тогаш биле обработени околу 17.000 барања за обесштетување, со просечна вредност од приближно 46.600 евра по барање.
Најголемиот дел од пријавените штети, во вредност од околу 523 милиони евра, се однесувале на продавници и деловни простории. Дополнителни речиси 200 милиони евра биле поврзани со локалните самоуправи, чии општински згради, училишта и автобуси биле оштетени за време на немирите. На автомобилите отпаѓале околу седум проценти од вкупните осигурени штети.
Сепак, реалните трошоци од немирите во 2023 година можеби биле и поголеми. Подоцнежна истрага на францускиот Сенат проценила дека вкупната материјална штета се приближила до една милијарда евра. Причината е што дел од штетите воопшто не биле пријавени, додека други биле покриени само делумно со осигурување.
Франција планирала нов систем за покривање на штетите
По немирите во 2023 година, француските власти се обиделе да го подобрат системот за надоместување на штетите предизвикани од вакви настани.
Во буџетското законодавство за 2026 година била предвидена нова шема според која осигурувањето од немири би станало задолжително во одредени полиси за имот. Планот предвидувал и формирање национален фонд што би им помагал на осигурителните компании во случај на големи финансиски загуби.
Предвидено било фондот да се финансира преку придонеси од осигурителните компании, кои би можеле да изнесуваат до 1,5 отсто од соодветните осигурителни премии. Дополнително, државата би обезбедувала гаранции во вредност до четири милијарди евра годишно.
Но, и покрај планираните промени, системот сè уште не е во функција. За неговото спроведување се потребни одобрение од Европската комисија и соодветен владин декрет.
Тоа значи дека продавниците оштетени во последниот викенд ќе мора да се потпрат на постојните осигурителни договори. Дали и во колкав обем ќе добијат надоместок ќе зависи од условите наведени во нивните полиси.
Поправката на продавниците не е единствениот проблем
Според Француската федерација на осигурители, повеќето осигурителни полиси за продавници и деловни објекти во Франција вклучуваат покритие за немири и граѓански немири.
Таквото осигурување најчесто ги покрива штетите предизвикани од пожар, кражба, вандализам и кршење на излози. Во одредени случаи, може да ги опфати и трошоците за привремено обезбедување на оштетените објекти.
Сепак, за многу трговци уште поголем проблем може да биде изгубената заработка додека продавниците се затворени.
Надоместокот за прекин на работењето обично зависи од тоа дали бизнисот има дополнително осигурително покритие и какви услови се предвидени во договорот. Овој вид осигурување најчесто ја покрива изгубената бруто-добивка, а не целиот промет што фирмата би го остварила доколку продолжела да работи.
Исплатата вообичаено е можна кога физичката штета, покриена со осигурителната полиса, го принудила бизнисот да го прекине работењето. Некои договори предвидуваат надоместок и во случаи кога самата продавница не е оштетена, но тоа важи само под конкретно утврдени услови.
Поради тоа, конечната финансиска сметка од немирите нема да ги опфати само поправките на излозите, обновувањето на ограбените продавници и санирањето на материјалната штета. За голем број бизниси сериозен удар ќе бидат и деновите во кои не можеле да работат, изгубените клиенти и приходите што можеби нема да успеат да ги надоместат.
Иако осигурителните компании се мобилизирани за обработка на барањата, вистинските размери на финансиските последици ќе станат појасни дури откако ќе бидат проценети штетите и ќе се утврди кои загуби ќе бидат покриени со постојните договори за осигурување.
