Пред изборите, системот на Виктор Орбан се тресе поради новите откритија: тајната служба наводно се обидела да ја компромитира опозициската партија Тиса, но властите тврдат дека всушност се борат против „украински шпиони“.
Политичка метаморфоза на Виктор Орбан: од „Русите надвор“ до поддржувач на Путин
Предизборната кампања во Маѓарија веќе недели создава се нови и нови тензии. Скандалите се речиси секојдневни – секојпат се или се позакртен или се посериозен од претходниот, пишува „Дојче веле“.
Сега, по најновиот скандал, дури и помалку загрижени набљудувачи во Маѓарија остануваат без здив. Многуми оценуваат дека станува збор за „најсериозниот политички скандал по промена на системот 1989/90“ и за „повраток на диктатурата и комунистичките времиња“.
Што се случи?
Минатата недела беше откриено дека Маѓарската служба за заштита на уставот (Alkotmányvédelmi Hivatal, скратено AH), една од петте тајни служби во земјата, наводно вметнала свои луѓе во опозициската партија Тиса за да го спречи нејзиното излегување на избори или барем значително да ги намали нејзините шанси. Службата наводно се обидела да регрутира информатичари кои управуваат со ИТ-системот на партијата, со цел да дојде до интерни податоци и да ги искористи за манипулации.
Операцијата, според тврдењата, започнала во јули 2025 година. Тогаш веќе било јасно дека партијата Тиса – која според истражувањата во моментов има значајна предност над партијата Фидес на премиерот Орбан – претставува сериозна закана за владејачкиот систем пред парламентарните избори закажани за 12 април.
Не постојат докази дека Орбан лично ја наредил акцијата, но малку е веројатно дека тој за неа не знаел. Службата за заштита на уставот е директно подредена на кабинетот на премиерот и ја надгледува шефот на кабинетот, Антал Роган. Владата на Маѓарија не ги демантираше обвинувањата, туку се обидува да ја прикаже акцијата како одбрана од наводни украински шпионски обиди – без конкретни објаснувања.
Измислено сомнение
Случајот го покрена текст на истражувачкиот портал Direkt36 објавен во вторник, 24 март. Ден подоцна, беше објавено и видео интервју на нивниот Јутјуб-канал. Во него, Бенце Сабо, висок службеник на Националното истражно биро (NNI), речиси еден час и половина ги изложува деталите на случајот.
Сабо бил водечки истражител во Одделот за борба против детска порнографија на интернет. По објавувањето на интервјуто, поднел оставка, а потоа бил суспендиран. Според неговите зборови, неговата единица во јули 2025 била под притисок од Службата за заштита на уставот да започне истрага за наводна детска порнографија и да заплени компјутерска опрема кај две лица. Брзо се покажало дека тие немаат никаква врска со кривичното дело, туку управуваат со ИТ-системот на партијата Тиса.
Цурење на податоци од апликацијата на партијата
Позадината на акцијата изгледа била во тоа што службата претходно безуспешно се обидела да ги вербува информатичарите, па се плашела дека тоа би можело да биде разоткриено. Во исто време, очигледно сакала пристап до податоците на партијата. По заплената на опремата, податоците навистина биле копирани – најверојатно без законска основа.
Во есента 2025 се случил голем инцидент: протекле податоци од апликацијата на партијата Тиса, вклучувајќи околу 200.000 лични податоци на нејзините поддржувачи. Владата и партијата Фидес тогаш ја обвиниле Украина, тврдејќи дека апликацијата ја развиле украински ИТ-стручњаци. Сега се покажува дека зад сè тоа можела да стои манипулација од самиот државен апарат.
Политички мотивирана операција?
Сабо, некогаш водечки истражител за борба против детска порнографија, во своето сведочење наведува дека ги предупредувал надредените дека се работи за политички мотивирана акција, но наишол на игнорирање или одбивање. Дури одбил наредба да пронајде компромитирачки материјал против невини лица.
Поради недостаток на поддршка, тој се обратил кон медиумите: „Положив заклетва“, вели во видео-интервјуто. „Сакам да служам на мојата земја, а не на една група или партија.“
Фидес „не е подготвен да ја предаде власта“
Видео-интервјуто го погледале околу два и пол милиони луѓе. Истражувачкиот новинар Андраш Пето предупредува дека случајот отвора сериозни прашања за независноста и политичката неутралност на маѓарските институции.
Политикологот Миклош Шикешд споредува сегашната ситуација со крајот на диктатурата во Маѓарија 1989/90 и заклучува: тогашната власт не ги користела тајните служби против опозицијата за да остане на власт – додека денес, според него, партијата Фидес покажува дека не е подготвена на демократска смена на власта.
Уште еден „украински шпион“
Неколку владини функционери случајот, сега наречен „маѓарски Вотергејт“, го претставиле како контрашпионажа против Украина. Еден од двајцата обвинети е прогласен за украински шпион – без докази. Владата на Орбан дури објавила видео на деветнаесетгодишник кој го испрашува домашната разузнавачка агенција на својата Фејсбук-страница – потег без преседан. Сабо се обвинува за издајство и предавство на државата.
Покренат е и процес против истражувачкиот новинар Саболч Пани, кој пишувал за руско-маѓарските врски, исто така со обвинувања дека е „украински шпион“. Тој вели дека овие тврдења се апсурдни.
Загадувачка закана
Во критичкиот дел на јавноста, Сабо се смета за „херој“. Лидерот на Тиса, Петер Маѓар, порача: „Ако му се скрши само влакно од глава, народот ќе се крене.“
Сабо, пак, вели дека себеси не го доживува како херој, туку како државен службеник кој сакал да остане верен на заклетвата што ја положил на својата земја, Маѓарија.
Виктор Орбан се уште не се огласил директно за аферата. Во една изјава, тој го повикал украинскиот претседател Володимир Зеленски „да ги повлече своите агенти“ – без никакво објаснување. На крајот, зборувајќи на митинг на 29 март 2026, упатил и загадувачка закана:
„Имам уште неколку куршуми во шаржер што можам да ги искористам.“
