Осум часа работа, осум часа одмор и осум часа сон – модел што повеќе од еден век се смета за стандард на современиот работен ден. Но во време кога технологијата и вештачката интелигенција за неколку минути можат да завршат задачи за кои порано биле потребни часови, сè почесто се поставува прашањето дали осумчасовната смена и понатаму е единствениот логичен модел.
Тоа не значи дека осумчасовниот работен ден наскоро ќе исчезне. Голем број професии, особено во здравството, производството, трговијата, угостителството и другите дејности што бараат постојано физичко присуство, не можат едноставно да го скратат работното време. Но кај канцелариските, технолошките и креативните професии ситуацијата е поинаква.
Една од главните дилеми е едноставна: осум часа присуство на работното место не мора да значат и осум часа вистинска продуктивност.
Дел од денот се троши на состаноци, административни процедури, чекање одговори, внесување податоци, комуникација и повторливи задачи. Токму голем дел од тие активности денес можат да бидат забрзани или автоматизирани со помош на AI.
Тука се отвора и клучното прашање за иднината на работата. Ако вработен со помош на вештачка интелигенција за два часа може да заврши нешто за што претходно му бил потребен цел работен ден, дали придобивката ќе значи пократко работно време – или едноставно четирипати повеќе задачи?
Технологијата сама по себе нема да го даде одговорот. Тој ќе зависи од компаниите, работниците, законодавството и начинот на кој ќе се распределува добивката од зголемената продуктивност.
Една од опциите за која веќе се експериментира во различни средини е четиридневната работна недела. Но и тука постои важна разлика. Четири работни дена може да значат 40 часа распоредени во четири десетчасовни смени, но може да значат и вистинско намалување на работното време, на пример на 32 часа неделно.
Вториот модел е далеку потешко да се примени таму каде што производството или услугата директно зависат од бројот на одработени часови.
Затоа иднината веројатно нема да донесе една формула за сите. Дел од компаниите би можеле да воведуваат шестчасовни работни денови, други четиридневни недели, трети хибридна работа, а некои ќе останат на класичниот осумчасовен модел.
Клучно ќе биде и како се организира самата работа. Пократката смена нема автоматски да донесе подобри резултати ако истиот број состаноци, мејлови, административни процедури и задачи едноставно се натрупаат во помалку часови.
Вештачката интелигенција дополнително може да го забрза преминот од мерење на присуството кон мерење на резултатите. Кај програмерите, аналитичарите, дизајнерите, маркетинг-професионалците и многу други професии, времето поминато пред компјутер не секогаш директно ја покажува вредноста на завршената работа.
Сепак, и моделот заснован на резултати носи ризик. Ако поставените цели се нереални, работниот ден може формално да стане пократок, а во реалноста работникот да продолжи да работи сè додека не ја заврши задачата.
Постои и уште еден проблем – постојаната достапност. Работникот може формално да ја напушти канцеларијата по осум часа, но работата да продолжи преку пораки, електронска пошта и телефонски повици во вечерните часови и за време на викендите.
Затоа иднината на работата веројатно нема да се сведе само на прашањето дали ќе работиме шест или осум часа дневно. Поважно може да стане прашањето колку ефикасно се користи времето и каде завршува границата меѓу професионалниот и приватниот живот.
Ако AI навистина овозможи за помалку време да се создава повеќе, тогаш големата дебата допрва следува: дали дополнителната продуктивност ќе значи само повеќе производство или дел од неа конечно ќе им се врати на луѓето во форма на нешто што станува сè повредно – слободно време?
