Секогаш кога отвораме веб-страница, гледаме видео, испраќаме порака или користиме систем со вештачка интелигенција, зад таа едноставна операција стои реална физичка инфраструктура. Голем дел од неа е сместена во дата-центри – објекти исполнети со сервери, мрежна опрема, системи за напојување и ладење кои работат непрекинато.
Токму дата-центрите деновиве станаа актуелна тема и во Македонија, особено по иницијативата за изградба на ваков објект во Општина Пехчево. Советот на општината едногласно ја отфрли иницијативата, а меѓу прашањата што се отворија беа кој е инвеститорот, колкав би бил објектот и колкави количества електрична енергија и вода би користел.
Зошто им е потребна толку многу струја?
Дата-центарот практично претставува огромен простор со компјутерска опрема која работи 24 часа дневно. Серверите постојано обработуваат, испраќаат и складираат податоци, а современите центри наменети за вештачка интелигенција користат и голем број моќни графички процесори – GPU.
Колку е поголема пресметковната моќ, толку е поголема и потребата од електрична енергија.
Дополнителен проблем е топлината. Практично целата електрична енергија што ја користи компјутерската опрема на крајот се претвора во топлина, а таа мора постојано да се отстранува за серверите да можат безбедно да функционираат.
А каде се троши водата?
Водата не е неопходна во иста количина за секој дата-центар. Потрошувачката зависи од големината, технологијата и начинот на ладење.
Кај системите кои користат испарувачко ладење или разладни кули, потрошувачката може да биде значителна. Други решенија можат да користат затворени системи или технологии со многу помала директна потрошувачка на вода.
Токму затоа не може однапред да се каже колку вода би трошел конкретен дата-центар без да се знаат неговата моќност и системот за ладење.
Не се само струјата и водата
Големите дата-центри поставуваат и други инфраструктурни прашања. Потребна е стабилна електроенергетска мрежа, резервно напојување, телекомуникациска инфраструктура и соодветно управување со опремата и електронскиот отпад.
Во зависност од проектот, тема можат да бидат и бучавата од системите за ладење, резервните генератори и влијанието врз локалната инфраструктура.
Затоа, кога станува збор за потенцијален дата-центар во Македонија, клучно е однапред да бидат познати конкретните параметри: кој инвестира, колкава ќе биде моќноста, од каде ќе доаѓа електричната енергија, каков систем за ладење ќе се користи, колкава ќе биде потрошувачката на вода и каква економска корист ќе има локалната заедница.
Дата-центрите се неопходен дел од современата дигитална економија, но нивното влијание може драстично да се разликува од проект до проект. Затоа, наместо генерализирање, најважни се конкретните бројки, технологијата што ќе се користи и транспарентноста околу проектот.
