Граѓаните од 1 декември ќе се соочат со построги услови при подигнување кредити, откако Народната банка воведува нови ограничувања за максималната задолженост во однос на месечните приходи, како и за периодот во кој ќе може да се отплаќаат одредени видови кредити. Промените ќе влијаат врз износот на месечните рати, но и врз вкупната сума што граѓаните ќе можат да ја позајмат од банките.
Сепак, за лицата кои за првпат купуваат сопствено живеалиште ќе продолжат да важат поповолни услови, со цел полесно да го решат станбеното прашање.
Една од најзначајните промени се однесува на максималниот дозволен однос меѓу вкупните месечни кредитни обврски и приходите на граѓаните. Овој лимит ќе биде намален за пет процентни поени, што значи дека банките ќе мора да применуваат построги критериуми при проценката на кредитната способност на клиентите.
Кај денарските кредити, максималниот дозволен однос меѓу месечните обврски и приходите се намалува од досегашните 50 на 45 проценти. Кај кредитите со валутна компонента, пак, ограничувањето се намалува од 45 на 40 проценти.
Практично, ова значи дека граѓаните ќе мора да имаат помал дел од своите месечни приходи наменет за отплата на кредити, а тоа директно ќе влијае врз износот што ќе можат да го добијат од банките.
На пример, доколку едно лице има месечна плата од 60.000 денари, според досегашниот лимит за денарски кредити можело да има вкупни месечни кредитни обврски до 30.000 денари. Со новите правила, оваа граница се намалува на 27.000 денари.
Тоа значи дека граѓаните кои веќе имаат кредитни задолжувања ќе треба да водат сметка за преостанатиот простор за дополнително задолжување, бидејќи банките ќе ја земаат предвид вкупната висина на нивните месечни обврски.
Промени се предвидени и кај роковите за отплата на станбените и потрошувачките кредити.
За граѓаните кои купуваат втор или дополнителен стан, максималниот рок за отплата на станбен кредит ќе биде ограничен на 25 години, наместо досегашните 30 години.
Уште поголемо скратување е предвидено кај хипотекарните потрошувачки кредити. Нивниот максимален рок за отплата се намалува од 20 на 15 години.
Пократките рокови значат дека граѓаните ќе имаат помалку време да го вратат позајмениот износ. Доколку висината на кредитот и каматната стапка останат исти, месечните рати ќе бидат повисоки во споредба со кредитите со подолг период на отплата.
Дополнително, комбинацијата од пократки рокови и пониски лимити за задолжување може да доведе до тоа банките да одобруваат помали кредитни износи за дел од клиентите.
Сепак, Народната банка предвидела посебен исклучок за граѓаните кои за првпат купуваат недвижност со цел да го решат сопственото станбено прашање.
За оваа категорија купувачи ќе продолжи да важи максимален рок за отплата од 30 години. Исто така, ќе остане можноста за минимално сопствено учество од 10 проценти од вредноста на недвижноста.
За сите останати купувачи на недвижности, регулаторниот минимум за сопствено учество останува 25 проценти. Ова правило е дел од мерките што беа воведени во декември 2025 година.
Со новите ограничувања, кои стапуваат во сила на 1 декември, Народната банка ја заострува регулативата за кредитирање, а граѓаните кои планираат да подигнат станбен или потрошувачки кредит ќе мора внимателно да ги пресметаат своите приходи, постојните задолжувања и можностите за редовна отплата.
