Многу возачи во Србија несвесно го кршат законот бидејќи не знаат дека Б категоријата повеќе не им овозможува управување со трактори, скутери и потешки приколки. Ако сте го положиле испитот по 2012 година, а ги немате овие категории запишани во дозволата, ви се заканува казна до 120.000 динари и одземање на дозволата.
Поголемиот дел од возачите во Србија не ги следат редовно измените и дополнувањата на Законот за безбедност во сообраќајот, а таквата грешка на терен може скапо да ги чини. Иако клучните промени беа воведени уште во 2012 и 2013 година, илјадници возачи и понатаму живеат во заблуда дека нивната Б или Ц категорија „покрива сè“ како некогаш.
Реалноста е целосно поинаква: ако сте го положиле возачкиот испит по овие измени, повеќе немате автоматско право да управувате со скутери (АМ), трактори (Ф) или потешки приколки (БЕ).
Промена која ги збуни сите: Б категоријата повеќе не вклучува АМ, БЕ и Ф
Пред реформата на законот, возачите кои полагаа за автомобил (Б категорија) автоматски во својата дозвола добиваа низа други овластувања. Денес, за повеќето од оние кои полагале во последните 12 години, тие полиња на задната страна од дозволата се празни.
Што всушност изгубивте?
- АМ категорија: Мопеди и скутери до 50 $cm^3$. Некогаш составен дел од Б дозволата, сега бара посебна обука и испит.
- Ф категорија: Трактори и работни машини. Ова е најчестата точка на сопнување за земјоделците кои мислат дека со „обична“ дозвола смеат да одат на нива.
- БЕ категорија: Влечење приколки чија маса надминува 750 kg.
Единствената категорија која остана со Б по 2012 година е М категоријата, која се однесува на лесни мотокултиватори и одредена земјоделска механизација.
Трактори и „Ц“ категорија: Заблуда која чини богатство
Посебен шок доживеаја професионалните возачи. Старото правило гласеше: „Ако имаш Ц, можеш сè што е под тоа“. Денес, Ц категоријата повеќе не ја вклучува Ф категоријата. Тоа значи дека професионален возач на камион, доколку полагал по 2012 година, не смее легално да управува со трактор сè додека не положи посебен испит.
Сообраќајната полиција на терен не ги уважува изговорите од типот „возам трактор со години“. Законот е јасен – се признава само она што е физички запишано во возачката дозвола.
Влечење приколки: Каде е границата за Б категорија?
Многу возачи кои користат авто-приколки или камп-приколки несвесно прават прекршок. Со стандардна Б категорија можете да влечете само лесна прикола до 750 kg. Сè над тоа бара БЕ категорија, која подразбира дополнителни маневри и посебни правила за управување со возилото кои се учат во авто-школа.
Папрени казни: До 120.000 динари и забрана за управување
Управувањето со возило без соодветна категорија (на пр. возите трактор, а немате запишано Ф) се третира како тежок сообраќаен прекршок. Според членот 330 од Законот за безбедност во сообраќајот, казните се ригорозни:
- Парична казна: Од 100.000 до 120.000 динари.
- Казна затвор: Најмалку 15 дена (во одредени случаи).
- Казнени поени и забрана за управување со моторно возило.
- Исклучување од сообраќај: Полицијата веднаш ќе ве исклучи од сообраќај доколку немате соодветна категорија.
Важна напомена: Доколку предизвикате сообраќајна несреќа со возило за кое немате категорија, осигурувањето не ја признава штетата, па сите трошоци ќе мора да ги сносите самите.
Кој е „безбеден“? Правило за старата гарда
Важно е да се истакне дека новите правила не се применуваат ретроактивно. Возачите кои положиле за Б или Ц категорија пред 2012/2013 година ги задржуваат сите свои права. При продолжување на возачката дозвола, ним автоматски им се запишуваат сите категории што ги имале и претходно (АМ, БЕ, Ф).
Како до дозвола ако полето „Ф“ или „АМ“ ви стои празно?
Ако утврдивте кое немате право на возење трактор или скутер, процедурата е следна:
- За АМ категорија: Потребна е теоретска настава, теоретски испит, лекарско уверение и практична обука на мопед. Минималната возраст е 16 години.
- За Ф категорија (ако веќе имате Б): Процесот е скратен на 7 часа теорија и 7 часа практична обука, по што се излегува на испит.
- За Ф категорија (без претходна дозвола): Потребни се 40 часа теорија и 20 часа практично возење.
Не потпирајте се на приказни од типот „рече-кажа“ или на искуствата на постарите возачи. Единствениот сигурен начин да избегнете огромни казни е да ја погледнете задната страна на вашата пластична дозвола. Ако полето покрај категоријата на возилото со кое сакате да управувате не е пополнето со датуми, не седнувајте зад воланот!
