Православните верници денес го одбележуваат празникот посветен на Светиот великомаченик Димитриј, познат како Митровден. Тој е еден од почитуваните христијански светители, заштитник на градот Солун, а неговото име низ вековите се поврзува со верата, храброста и чудотворната исцелителна моќ.
Според христијанското предание, Свети Димитриј бил роден во Солун, во семејство на благородни и побожни родители. Бидејќи неговите родители долго време немале деца, со молитва го измолиле од Бога, па Димитриј бил нивниот единствен син. Поради тоа, уште од најрана возраст бил воспитуван со посебна љубов и внимание.
Неговиот татко бил солунски војвода, а по неговата смрт Димитриј ја презел истата функција. Но, неговата служба не била во согласност со очекувањата на тогашниот цар Максимијан. Царот, кој бил противник на христијанството, му наредил да ги прогонува христијаните во Солун. Наместо да ја исполни наредбата, Димитриј јавно ја исповедал својата вера во Исус Христос и почнал да го проповеда христијанството.
Кога дознал за неговото постапување, Максимијан се разгневил. При враќањето од воен поход, царот застанал во Солун за лично да го испита војводата. Го повикал Димитриј и го прашал за неговата вера. Светителот без страв признал дека е христијанин и отворено го осудил идолопоклонството.
Разјарен од неговите зборови, царот наредил Димитриј да биде затворен. Свесен дека го очекува страдање, светителот го повикал својот верен ученик Луп и му го предал целиот свој имот, со задача да го подели на сиромашните. Во затворот заминал со радост, бидејќи знаел дека ќе пострада поради својата вера.
Според преданието, додека бил во затворот му се јавил ангел Божји, кој му упатил зборови на утеха и охрабрување: „Мир на тебе, страдалецу Христов. Биди храбар!“
Неколку дена подоцна, царот испратил војници да го убијат. Тие го пронашле Димитриј додека се молел и го прободеле со копја. Христијаните тајно го зеле неговото тело и чесно го погребале.
Чудотворното миро и храмот во негова чест
Христијанското предание раскажува дека од телото на Свети Димитриј почнало да истекува миро со исцелителна моќ, преку кое многу болни добиле исцеление. Над неговиот гроб најпрво била изградена мала црква.
Подоцна, еден илирски војник по име Леонтиј, кој страдал од тешка и неизлечлива болест, дошол на моштите на светителот и со молитва побарал помош. Откако оздравел, од благодарност изградил многу поголем храм во чест на Свети Димитриј.
Според преданието, светителот двапати му се јавил на Леонтиј. Кога царот Јулијан посакал да ги пренесе неговите мошти од Солун во Цариград, се случил необичен настан: од гробот се појавиле огнени искри, а глас предупредил: „Застанете и не гибајте!“ Така, според преданието, моштите останале во Солун.
Свети Димитриј се почитува како заштитник на Солун, град за кој, според црковните преданија, многупати се застапувал и го спасувал од големи опасности. Неговите чуда се бројни, а особена почит кон него се развила и во руската православна традиција. Во преданијата се споменува и како покровител на Сибир.
Други светители и спомени што се одбележуваат на овој ден
На овој датум се споменува и преподобниот маченик Јоасаф, ученик на Свети Нифонт, цариградски патријарх. Јоасаф се подвизувал на Света Гора, но неговата љубов кон Христос била толку голема што посакал да пострада за својата вера.
Поради тоа заминал во Цариград, каде што јавно пред Турците ја исповедал својата вера во Света Троица и во Синот Божји. Разгневени од неговото исповедање, тие му ја отсекле главата на 26 октомври 1536 година.
Во црковниот календар се споменува и големиот земјотрес во Цариград, кој, според преданието, се случил во времето на царот Лав Исавријанин. Земјотресот бил силен и долготраен, а народот го доживеал како Божја казна за гревовите. Луѓето со покајание и молитви ѝ се обраќале на Пресвета Богородица и на Свети Димитриј, сè додека земјотресот не престанал.
Тропар на Свети Димитриј
„Целиот свет најде во тебе заштитник, страдалнику, кој ги победуваш незнабошците. И, како што си ја победил горделивоста Лиева, и за борба си го охрабрил Нестора, така свети Димитрие, моли се на Христа Бога, да ни дарува милост голема.“
Кондак на Свети Димитриј
„Со потоците на твојата крв, Димитрие, Црквата ја обои Бог, Кој ти даде сила непобедлива и твојот град неоштетен го запази, зашто ти си негова поткрепа.“
Кои обичаи се поврзуваат со Митровден?
Митровден е голем православен празник, кој во македонската традиција се одбележува со молитва, семејно собирање и почит кон светецот. Верниците вообичаено одат во црква, палат свеќи и се молат за здравје, мир и благосостојба на своите најблиски.
Семејствата што го празнуваат Свети Димитриј како домашна слава подготвуваат славски колач, варено жито и вино, кои се благословуваат според црковната традиција. Празникот е и повод за посета на роднини и пријатели, како и за помош на оние на кои им е потребна поддршка.
Во народните верувања, Митровден се смета за еден од големите есенски празници и симболично означува премин кон зимскиот период. Постои и познатата народна поговорка „Митровден – Ѓурѓовден“, со која се означува периодот меѓу двата празника.
Според народните преданија, времето на Митровден се поврзувало со претстојната зима. Се верувало дека снегот на овој ден навестува студена зима, додека сончевото и топло време се толкувало како најава за поблага зима. Станува збор за народни верувања, а не за црковни правила или сигурни временски прогнози.
Најважната порака на празникот е поврзана со верата, молитвата, милосрдието и добрината. Денот треба да биде можност човек да се сврти кон духовните вредности, да им посвети внимание на блиските и да направи добро дело.
Нека е за многу години празникот Свети великомаченик Димитриј! Нека донесе здравје, мир, љубов и благослов во секој дом.
