Мехмед-паша Соколовиќ е една од највлијателните историски личности со потекло од Балканот, кој од момче од православно семејство успеал да се издигне до највисоките позиции во Османлиската Империја.
Неговиот гроб денес се наоѓа во Истанбул, градот во кој со децении ја градел својата политичка и воена кариера, а неговото име останало запишано во историјата на целиот регион.
Според биографските податоци наведени во историските записи, Соколовиќ е роден околу 1505 или 1506 година во селото Соколовиќи, во близина на денешно Рудо во Босна и Херцеговина.
Потекнувал од српско православно семејство, а како момче бил одведен во Османлиската Империја преку системот познат како „данок во крв“.
По пристигнувањето во османлиската држава го примил исламот и започнал воена и дворска обука, по што постепено напредувал во царската хиерархија.
Благодарение на своите способности, во 1565 година бил назначен за голем везир, една од највисоките и највлијателни функции во Османлиската Империја.
На оваа позиција останал за време на владеењето на тројца султани – Сулејман Величествениот, Селим Втори и Мурат Трети.
Неговото политичко влијание било толку големо што странските дипломати забележувале дека значаен дел од државните работи се решавале токму преку него.
Еден од најзначајните моменти поврзани со неговото име е обновувањето на Пеќската патријаршија во 1557 година, за што, според историските записи, Соколовиќ имал важно влијание.
За патријарх бил поставен Макариј Соколовиќ, негов роднина, а овој настан имал големо значење за православното население во Османлиската Империја.
Мехмед-паша оставил и бројни архитектонски споменици. Меѓу најпознатите е мостот на Дрина во Вишеград, изграден во 16 век, кој подоцна станал познат и благодарение на романот „Мостот на Дрина“ од нобеловецот Иво Андриќ.
Во Истанбул со неговото име се поврзани и верски објекти, меѓу кои џамии во близина на Златниот Рог и во историскиот дел на градот.
Неговиот живот завршил трагично на 11 октомври 1579 година, кога бил убиен во атентат.
Околностите и мотивите за убиството останале предмет на историски толкувања, а постојат и претпоставки дека зад атентатот стоеле политички противници од османлискиот двор.
Мехмед-паша Соколовиќ бил погребан во Истанбул, каде што се наоѓа неговото турбе, односно гробница.
Особено интересен историски детаљ е фреската со неговиот лик во манастирот Пива, во денешна Црна Гора.
На фреската Соколовиќ е претставен во османлиска облека, што е исклучително редок пример на прикажување муслимански државник во православен манастир.
Иако бил еден од најмоќните функционери на Османлиската Империја, неговата биографија останува тесно поврзана со историјата на Балканот.
Повеќе од четири века по неговата смрт, гробницата во Истанбул, мостовите и верските објекти поврзани со неговото име сведочат за влијанието што го имал врз историјата на регионот.
