Замислете му позајмувате 10.000 евра на близок роднина. Нема договор, нема нотар, нема точно утврден рок – само ветување дека парите ќе бидат вратени. Додека односите се добри, тоа можеби изгледа сосема нормално. Но што се случува ако по неколку години другата страна каже: „Тоа не беше заем, туку подарок“?
Токму тука започнува најголемиот проблем – докажувањето.
Самото непостоење на посебен писмен договор не значи автоматски дека парите се изгубени. Во евентуален спор можат да бидат важни банкарските трансфери, описот на уплатата, пораките и електронската комуникација, евентуалните делумни враќања, писмените признанија, сведочењата и другите докази.
Банкарската уплата е значајна затоа што покажува дека парите биле префрлени, но сама по себе не мора секогаш да докажува дека станувало збор токму за заем. Затоа многу посилна позиција создава комбинацијата од писмен договор, јасно наведена сума, рок за враќање и банкарска трансакција со соодветен опис.
Особено значајна може да биде и комуникацијата меѓу страните. Порака од типот „ќе ти го вратам заемот следниот месец“ може да биде релевантна ако подоцна настане спор околу тоа дали парите биле заем или подарок.
Проблем може да создаде и честата семејна формулација – „ќе ми ги вратиш кога ќе можеш“. Без прецизен рок, подоцна може да се отвори дополнителен спор околу тоа кога обврската требало да биде исполнета.
Доколку парите веќе се дадени, а договор нема, додека односите се добри страните можат писмено да ја утврдат реалната состојба – колку пари биле дадени како заем, колку се вратени и колку остануваат за враќање.
И секое делумно враќање е добро да биде документирано. Ако се враќа преку банка, во описот може јасно да биде наведено дека станува збор за враќање на заем. Кај готовинско плаќање може да се состави потврда.
Дополнително, кај старите побарувања важно е навреме да се провери и прашањето за застареноста, бидејќи роковите и нивното пресметување зависат од конкретните околности.
На крајот, договорот меѓу роднини не мора да биде знак на недоверба. Напротив, тој може да ги заштити двете страни и да спречи семејното недоразбирање еден ден да заврши пред суд.
Најдобрата логика можеби е токму оваа: „Баш затоа што сме фамилија, да напишеме јасно што сме договориле.“
Текстот е од информативен карактер и не претставува правен совет. За конкретен случај потребна е консултација со стручно лице.
