Европа прави нов чекор кон градење сопствена платежна инфраструктура и намалување на зависноста од американските гиганти Visa и Mastercard.
Неколку големи европски платежни системи се здружуваат во иницијатива со која се планира создавање мрежа за прекугранични плаќања и трансфери, базирана на европска инфраструктура.
Според „Ројтерс“, во иницијативата за формирање на European Network for Payments (ENP) учествуваат шпанскиот Bizum, италијанскиот Bancomat, Wero, португалскиот MB WAY и нордискиот Vipps MobilePay.
Планираната мрежа треба да ги поврзе националните платежни системи и да опфати околу 130 милиони корисници во 13 земји. Тоа претставува повеќе од 70 отсто од населението на Европската Унија и Норвешка.
Visa и Mastercard нема веднаш да исчезнат
Создавањето на новата мрежа не значи дека Visa и Mastercard ќе престанат да се користат, ниту дека граѓаните ќе мора да ги заменат своите постојни картички.
Идејата е постепено да се изгради европски платежен екосистем кој ќе функционира како дополнителна опција и ќе создаде поголема конкуренција на постојните американски платежни мрежи.
Во првата фаза фокусот ќе биде ставен на директни трансфери на средства меѓу корисниците. Потоа се планира проширување на услугите и кон онлајн-купувањето, како и кон плаќањата во физички продавници.
Wero веќе го гради европскиот платежен систем
Еден од најважните проекти во оваа насока е Wero, дигитален паричник развиен од European Payments Initiative (EPI).
Wero овозможува инстантни плаќања директно од една банкарска сметка на друга и е замислен како европско решение за граѓаните и компаниите.
Системот веќе се користи или постепено се воведува на повеќе европски пазари. Откако првично беше насочен кон трансфери меѓу физички лица, неговите можности постепено се прошируваат и на онлајн-плаќања и плаќања во физички продавници.
Во Холандија веќе започна постепеното преминување од системот iDEAL кон Wero.
Во текот на 2026 година европската платежна мрежа продолжува да се проширува. Кон иницијативата се приклучија и големи финансиски институции, меѓу кои Erste Bank Österreich и Raiffeisen, што отвора можност за дополнително присуство и на австрискиот пазар.
Зошто Европа сака сопствена платежна инфраструктура?
Во заднината на целиот проект стои стремежот кон поголема финансиска и дигитална независност на Европа.
Значителен дел од картичните плаќања на европскиот континент денес се потпираат на инфраструктурата на Visa и Mastercard. Европските институции и финансискиот сектор веќе подолг период работат на развој на сопствени решенија кои би функционирале преку европска инфраструктура и би овозможиле поголема конкуренција.
Европската централна банка исто така го поддржува развојот на европска платежна инфраструктура. Целта е приватните европски решенија, како што е Wero, полесно да можат да функционираат прекугранично и да бидат достапни на поголем број корисници.
За граѓаните засега ништо не се менува
И покрај големите планови, граѓаните засега немаат причина да ги менуваат своите постојни банкарски картички.
Visa и Mastercard и понатаму се широко распространети платежни мрежи, додека европските решенија сè уште се наоѓаат во процес на проширување, меѓусебно поврзување и стекнување поширока употреба.
Сепак, создавањето на European Network for Payments покажува дека Европа сериозно работи на развој на сопствен платежен екосистем.
Доколку иницијативата добие поширока поддршка од банките, трговците и корисниците, европските потрошувачи во иднина би можеле да имаат голема европска алтернатива покрај Visa и Mastercard, особено за прекугранични трансфери, онлајн-купување и плаќања во продавници.
