Американските лекари повторно се соочуваат со појава која со децении била исклучително ретка – бебиња кои уште при раѓањето се заразени со морбили. Станува збор за вродени морбили, односно инфекција при која бремената жена го пренесува вирусот на своето неродено дете додека сè уште се наоѓа во утробата. Последиците за новороденчињата можат да бидат сериозни, а во одредени случаи и опасни по живот, пишува „ABC News“.
Според прелиминарните податоци на американскиот Центар за контрола и превенција на болести (ЦДЦ), од почетокот на 2025 година до крајот на септември 2026 година биле пријавени 13 случаи на вродени морбили. Во истиот период биле потврдени и 112 случаи на инфекција со морбили кај бремени жени.
Особено загрижувачки е податокот дека речиси сите заразени бремени жени или воопшто не биле вакцинирани или нивниот вакцинален статус не бил познат.
Мајкл Остерхолм, директор на Центарот за истражување и политика за заразни болести при Универзитетот во Минесота, предупредува дека станува збор за појава каква што медицинската заедница ретко ја забележувала.
„Ова е сосема нов феномен“, истакнува Остерхолм.
Една од главните причини за повторното ширење на вирусот, според лекарите, е намалувањето на стапката на вакцинација. Поради тоа, морбилите повторно се шират во заедници во кои претходно биле ставени под контрола.
Во последните две години во САД се регистрирани повеќе од 7.500 случаи на морбили, а здравствените експерти предупредуваат дека земјата се соочува со највисоко ниво на заразување во последните три децении.
Д-р Адам Ратнер, член на комитетот за заразни болести при Американската академија за педијатрија, посочува дека појавата на вродени морбили е директно поврзана со ширењето на инфекцијата кај населението.
„Кога морбилите се под контрола, вродени морбили не се појавуваат“, вели Ратнер.
Најголем ризик постои непосредно пред породувањето
Лекарите особено предупредуваат на опасноста кога жената ќе се зарази со морбили во последните недели од бременоста. Во такви околности постои можност вирусот да се пренесе на бебето пред неговото раѓање.
Според процените на педијатриската асоцијација, меѓу 25 и 30 отсто од бебињата родени од мајки кои се заразиле непосредно пред породувањето може и самите да ја добијат инфекцијата.
Симптомите кај новороденчињата можат да се појават многу брзо по раѓањето. Меѓу најчестите знаци се покачена телесна температура, жолтица и карактеристичен осип, кој е еден од препознатливите симптоми на морбилите.
Меѓутоа, опасноста не завршува само со појавата на инфекцијата. Морбилите можат да предизвикаат сериозни здравствени компликации, меѓу кои воспаление на белите дробови и енцефалитис, односно воспаление на мозокот.
Посебна загриженост предизвикува и реткото, но исклучително тешко невролошко заболување познато како субакутен склерозирачки паненцефалитис (ССПЕ). Оваа компликација може да се развие многу години по првичната инфекција со морбили.
Лекарите предупредуваат дека децата кои биле заразени уште во мајчината утроба можеби имаат поголем ризик од развој на ова заболување, кое кај нив потенцијално може да се појави и порано отколку кај другите деца.
Забележани се и предвремени породувања и случаи на хоспитализација
Дополнителни податоци објавени во медицинското списание „NEJM Evidence“ откриваат дека инфекцијата со морбили кај бремените жени била проследена со сериозни здравствени проблеми.
Од вкупно 112 бремени жени кај кои биле потврдени морбили, 26 биле хоспитализирани поради здравствени причини кои не биле поврзани со самото породување. Кај 11 од нив било утврдено и воспаление на белите дробови.
Особено загрижувачки се податоците за новороденчињата. Од 19 живородени бебиња чии мајки се породиле во период од 14 дена по појавата на осипот, осум биле родени предвреме, додека осум морале да бидат примени на одделение за интензивна нега на новороденчиња.
Во медицинската евиденција биле забележани и два спонтани абортуса и еден случај на мртвородено дете. Сепак, засега не е утврдено дали морбилите биле директната причина за овие исходи.
„Вашингтон пост“ објави дека лекарите во американската сојузна држава Пенсилванија, каде што е забележана најголемата епидемија во земјата, повторно се соочуваат со случаи какви што со години не сретнале во својата медицинска практика.
Дополнителен проблем е тоа што инфекцијата кај најмалите бебиња не мора секогаш да ги има вообичаените симптоми на морбили. Поради тоа, постои опасност болеста да не биде препознаена навреме, што дополнително ја отежнува дијагнозата и лекувањето.
Лекарите апелираат на вакцинација пред планирање бременост
Како најдобра заштита од вакви компликации, лекарите ја посочуваат вакцинацијата со МРП-вакцината, која штити од морбили, рубеола и заушки.
Здравствените експерти препорачуваат жените да проверат дали се вакцинирани и дали имаат соодветна заштита уште пред да забременат. Антителата создадени по вакцинацијата можат да се пренесат од мајката на плодот преку плацентата и да му обезбедат заштита во првите месеци по раѓањето.
Важно е да се напомене дека МРП-вакцината не се дава за време на бременоста.
За жените кои не се вакцинирани, немаат прележано морбили и биле изложени на вирусот додека се бремени, во одредени случаи постои можност за примање препарат што содржи антитела. Тој треба да се примени во рок од шест дена по изложувањето, со цел да се намали ризикот од развој на инфекција и нејзините компликации. За ваквата постапка одлучуваат здравствените работници врз основа на конкретната состојба.
Според редовниот календар за имунизација, првата доза од МРП-вакцината кај децата се прима на возраст од 12 до 15 месеци. Меѓутоа, во подрачја каде што има епидемија, здравствените власти можат да препорачаат вакцинација и од шестмесечна возраст.
Лекарите посебно нагласуваат дека намалениот опфат со вакцинација не ги загрозува само невакцинираните лица, туку и најмалите бебиња кои сè уште се премлади за да ја примат редовната вакцина.
За да се спречи ширењето на морбилите и да се обезбеди колективна заштита, потребно е најмалку 95 отсто од населението во една заедница да биде вакцинирано.
Сепак, податоците на ЦДЦ покажуваат дека во САД во учебната 2025/2026 година опфатот со задолжителната МРП-вакцинација кај децата во градинките изнесувал 92,4 отсто, што е под препорачаниот праг од 95 проценти.
„Мораме повторно да дојдеме до точка во која секој што може да се вакцинира ќе биде вакциниран“, предупредува д-р Ратнер.
Лекарите порачуваат дека зголемувањето на вакциналниот опфат е клучно за запирање на ширењето на морбилите, но и за заштита на бебињата и другите лица кои поради возраста или здравствената состојба сè уште не можат да бидат вакцинирани.







