На 11 август 1999 година, Војчех Кубјак бил меѓу милионите луѓе низ Европа кои сакале да го набљудуваат целосното затемнување на Сонцето. Имале заштитни очила, но во еден момент направил нешто што подоцна ќе има трајни последици по неговиот вид – ги симнал за неколку секунди за да направи фотографија.
Во тој момент не почувствувал болка, печење или друга непријатност. Ништо не му укажувало дека неговите очи претрпуваат оштетување.
Последиците ги забележал дури подоцна.
Кубјак се присетува дека почнал да забележува мали црни точки кога гледал во светли површини. Со текот на времето станало јасно дека оштетувањето не било привремено. И денес, речиси три децении подоцна, во неговото видно поле останале трајни слепи точки.
Причината била директното изложување на очите на силната сончева светлина, која дополнително била засилена преку оптиката на фотоапаратот.
Најопасно е што окото не предупредува со болка
Случајот на Кубјак покажува зошто директното гледање во Сонцето може да биде особено опасно. Човекот може да не почувствува ништо во моментот кога се случува оштетувањето.
Мрежницата е чувствително ткиво кое се наоѓа во задниот дел од окото и има клучна улога во создавањето на видот. Но, за разлика од други делови на телото, таа нема рецептори за болка.
Тоа значи дека оштетувањето може да настане без веднаш да се појави предупредувачки сигнал во форма на болка.
Директното изложување на мрежницата на интензивна сончева светлина може да предизвика соларна ретинопатија, односно оштетување на мрежницата предизвикано од гледање во Сонцето.
Меѓу можните последици се и скотомите, односно темни или слепи точки што се појавуваат во видното поле.
Токму вакви промени забележал и Кубјак по затемнувањето во 1999 година. Она што во моментот траело само неколку секунди, за него станало долгорочен проблем со видот.
Зошто затемнувањето може да измами?
Целосното затемнување на Сонцето е исклучително впечатлив природен феномен, па луѓето често сакаат да го набљудуваат или фотографираат. Но, фактот што Сонцето во одреден момент е делумно покриено не значи дека директното гледање во него е безбедно.
Особено ризично е користењето оптички уреди како фотоапарати, двогледи или телескопи без соодветни специјални соларни филтри. Тие можат да ја концентрираат светлината и дополнително да го зголемат ризикот од оштетување на окото.
Кубјак токму така сакал да го овековечи реткиот момент во 1999 година, но краткиот поглед без соодветна заштита оставил последици кои ги чувствува и денес.
Обичните очила за сонце не се доволни
Стручните предупредувања се јасни: обичните очила за сонце не се замена за специјална заштита при директно набљудување на Сонцето.
Дури и ако очилата се многу темни, тоа не значи дека го блокираат сончевото зрачење на потребното ниво.
За директно набљудување на затемнување треба да се користи соодветна опрема наменета токму за гледање во Сонцето и да се следат безбедносните стандарди, меѓу кои е и ISO 12312-2.
Заштитните очила треба да бидат наменети за соларно набљудување и да немаат оштетувања или гребнатини.
Приказната на Кубјак е потсетник дека дури и краток
