Руските власти во последните недели воведуваат сè почести прекини на интернетот, особено во клучни делови на Москва, што предизвикува сериозна загриженост кај граѓаните дека државата се движи кон целосна контрола на дигиталниот простор.
Според странски медиуми, ваквите мерки се оправдуваат со безбедносни причини, односно заштита од украински дронови кои користат мобилни мрежи за навигација. Но, експертите предупредуваат дека зад ова стои поширока стратегија – подготовка за целосна контрола на интернетот во случај на немири или масовни протести.
Покрај прекините, властите блокираат сè повеќе странски апликации. По забраната на Фејсбук, Инстаграм, Ватсап и Јутјуб, сега на удар е и Телеграм – платформа што ја користат милиони Руси за комуникација и информирање.
Во исто време, Кремљ промовира сопствена „супер апликација“ наречена „Макс“, со цел граѓаните да се префрлат на домашна, контролирана платформа.
Последиците веќе се чувствуваат во секојдневниот живот:
- граѓаните повторно користат готовина бидејќи дигиталните плаќања не функционираат
- такси-апликациите се нефункционални, па луѓето се возат со непознати возачи
- расте продажбата на токи-воки уреди, аналогни телефони и хартиени карти
- дури и државни институции се враќаат на фиксни телефони
Во некои случаи, ситуацијата станала и опасна – медицински уреди, како сензори за шеќер кај деца со дијабетес, не можеле да испраќаат податоци во реално време.
И покрај ограничувањата, милиони Руси користат VPN за да ги заобиколат блокадите. Сепак, незадоволството расте, а имало и обиди за протести – кои биле спречени од властите.
Телеграм, основан од Павел Дуров, долго време беше последниот „слободен“ простор на интернет во Русија. Но, сега и тој е под притисок. Дури и руски функционери и војници предупредуваат дека неговото блокирање може да има сериозни последици, бидејќи се користи за комуникација и известување.
Аналитичарите сметаат дека Русија се движи кон модел сличен на оној во Иран – со строго контролиран интернет, ограничен пристап до информации и целосен надзор од државата.
И покрај растечкиот бес, многумина во Русија се чувствуваат немоќни да ја променат ситуацијата – и се подготвуваат за иднина во која интернетот повеќе нема да биде слободен.
