Бројот на земји кои ја финансираат иницијативата за набавка на муниција за Украина, предводена од Прага, речиси се преполови откако Андреј Бабиш се врати на функцијата премиер на Чешка.
Чешкиот претседател Петр Павел изјави дека иницијативата во моментов ја поддржуваат само девет земји, додека минатата година нивниот број изнесувал 18.
„Иницијативата сè уште функционира, но новиот проблем е што финансиски придонес сега даваат само околу девет држави членки“, изјави Павел за Financial Times (FT).
Тој нагласи дека овој програм обезбедувал дури до 50% од вкупната испорака на артилериска муниција од голем калибар за Украина, поради што е тешко брзо да се замени со други механизми. Павел додаде дека иднината на оваа иницијатива би требало да биде една од темите на самитот на НАТО во Анкара во јули.
Трвења во коалицијата: „Зошто да плаќаме ако Прага не поддржува?“
Прага од 2024 година организираше испорака на повеќе од четири милиони артилериски гранати од голем калибар за Украина. Но, откако Бабиш се врати на власт, ситуацијата околу иницијативата почна да се менува. Бабиш во текот на предизборната кампања го критикуваше програмот, наведувајќи дека чешките граѓани не би требало да плаќаат за оружје за Украина.
Таквата реторика почна да предизвикува сериозна загриженост кај партнерите на Чешка. Еден западен воен функционер изјави за FT:
„На некои земји сега им изгледа чудно да плаќаат за нешто што дури ни политичарите од владејачката коалиција во земјата која ја води иницијативата не го поддржуваат како што треба.“
Од друга страна, премиерот Андреј Бабиш кратко го прокоментира процесот:
„Ние немаме пари, па затоа примаме средства од други држави, а потоа ја испорачуваме муницијата.“
И покрај сите несогласувања, Германија и неколку нордиски земји и понатаму остануваат активни учесници во програмата.
„Иницијативата не е мртва, само е забавена“
Михал Стрнад, сопственик и генерален директор на чешката одбранбена групација CSG – еден од најголемите производители на муниција во Европа и главен корпоративен партнер на владата во Прага за набавка и обнова на гранати од земји кои не се членки на НАТО – смета дека е прерано да се зборува за пропаст.
Според неговите зборови, иницијативата не е пропадната, туку некои земји донатори едноставно почнале да купуваат муниција директно од производителите, заобиколувајќи го чешкиот механизам.
- Статус на програмата: „Иницијативата не е мртва, таа и понатаму функционира, но е малку забавена“, објаснува Стрнад.
Што претставува чешката иницијатива?
Чешката иницијатива за набавка на муниција на глобалниот пазар (надвор од ЕУ и НАТО) се покажа како еден од клучните механизми за редовно снабдување на украинската војска со артилериски гранати во војната против Русија.
