Новиот дигитален граничен систем на Европската Унија, кој требаше да го модернизира патувањето и да ги замени печатите во пасошите со биометриски проверки, се соочува со нови проблеми – а овојпат во центарот на вниманието се најдоа еднојајчани близнаци.
Системот за влез и излез (EES), кој користи фотографии од лицето и отпечатоци од прсти за идентификација на патници, предизвика низа реакции поради технички проблеми и долги чекања на границите. Сега се појави и необичен случај во кој системот наводно ги помешал две идентични сестри.
Според пишувањата на „Политико“, една Британка била задржана и испрашувана од граничните власти при обид да се врати во Велика Британија од романскиот град Клуж-Напока. Причината била сомнеж дека таа нелегално престојувала во Шенген зоната.
Но, проблемот бил во тоа што системот покажал дека таа претходно не го напуштила Шенген просторот по посетата на Амстердам во април 2026 година. Жената тврдела дека никогаш не била во Амстердам во тој период – но нејзината идентична сестра близначка била таму.
Британката, која побарала анонимност, била околу 15 минути на распит додека се обидувала да им објасни на службениците дека станува збор за грешка поврзана со нејзината сестра. Во еден момент, според нејзиното сведоштво, била прашана дали ѝ го дала својот пасош на близначката, што таа го негирала.
Се претпоставува дека EES ги поврзал двете жени поради нивната речиси идентична физичка сличност, истото презиме, датум на раѓање и државјанство. Сепак, тие имаат различни имиња, различни отпечатоци од прсти и сопствени пасоши.
На крајот, жената била пуштена и ѝ било дозволено да продолжи со патувањето, но останала загрижена дали слична ситуација може да ѝ се повтори во иднина.
Експертите сметаат дека проблемот можеби настанал поради комбинација од технички недостатоци и неправилна примена на процедурите од страна на граничните служби.
Ниови Вавула, експерт за сајбер политика на Универзитетот во Луксембург, оценила дека можно е при претходната проверка во Амстердам да не бил правилно регистриран излезот на едната близначка, додека подоцна романските власти можеби не ги направиле сите потребни проверки.
Според правилата на EES, граничните службеници не треба да се потпираат само на препознавање на лицето, туку треба дополнително да ги проверат отпечатоците од прсти и податоците од пасошот. Експертите предупредуваат дека токму прескокнувањето на овие чекори може да доведе до вакви грешки.
Покрај проблемите со идентификацијата, новиот систем веќе предизвика и незадоволство поради долгите редици на аеродромите и граничните премини. Патниците мораат да чекаат за скенирање на лице и земање отпечатоци, што на некои места доведе до значително продолжување на времето за премин.
Дополнителен притисок врз Европската Унија создадоа и девет земји членки – Белгија, Франција, Германија, Грција, Италија, Малта, Холандија, Португалија и Швајцарија – кои побараа продолжување на механизмите за итни случаи поради проблемите со воведувањето на системот.
Тие сметаат дека сè уште не се создадени услови целосно да се укинат старите заштитни механизми, бидејќи првите месеци од работата на EES покажале „значајни тешкотии“.
Иако Европската комисија претходно тврдеше дека системот функционира, претседателката Урсула фон дер Лајен призна дека постојат нерешени технички проблеми и дека ќе биде потребна дополнителна работа за нивно надминување.
Новиот систем има за цел да ја зголеми безбедноста на границите и да го забрза процесот на патување во иднина, но првите месеци од неговото функционирање покажуваат дека дигиталната трансформација не поминува без предизвици.
