Сè започнува со порака од непозната личност. Малку допишување, неколку комплименти и барање за интимна фотографија. Кога фотографијата ќе стигне, разговорот се претвори во уцена. Испрати пари или твоите слики ќе ги видат родителите, пријателите и сите што ги познаваш. За илјадници тинејџери ширум светот ова стана застрашувачка реалност, а новото истражување на Асошиејтед прес (Associated Press) и Фронтлајн (FRONTLINE) покажува колку проблемот излегол од контрола.
Според податоците на американскиот Национален центар за исчезнати и експлоатирани деца (NCMEC), во текот на првите осум месеци од 2026 година биле примени повеќе од 40.000 пријави за финансиски мотивирана сексуална уцена на малолетници. Во текот на целата 2025 година биле забележани повеќе од 50.000 пријави, а бројот на случаи продолжува да расте.
Оваа врста на криминал е позната како „секстортион“ (sextortion). Измамниците најчесто користат лажни профили, се претставуваат како врсници на своите жртви и се обидуваат да ги наведат на размена на интимни фотографии. Потоа се закануваат со објавување на материјалот доколку не добијат пари.
Од безуспешно допишување до уцена за неколку минути
Посебно се загрозени тинејџерите, а истражителите предупредуваат дека момчињата се сè почесто на мета на финансиски мотивираните измамници. Криминалците често користат Инстаграм, Тик-Ток и други друштвени мрежи за да пронајдат жртви, а потоа разговорот го префрлаат во приватни апликации за допишување.
Според истражувањето на АП и Фронтлајн, значаен дел од овие измами се поврзани со организирани криминални групи во Нигерија, каде што одредени интернет-измамници се познати како „Yahoo Boys“. Нивните методи, совети и упатства за уцена можат да се пронајдат дури и на јавно достапни профили на друштвените мрежи.
Измамниците користат страв и срам за да ги принудат жртвите веднаш да платат. Меѓутоа, плаќањето најчесто не ја запира уцената. Напротив, криминалците можат да продолжат со нови барања штом сфатат дека жртвата може да обезбеди пари.
Тик-Ток и Инстаграм под сериозни прашања
Истражувањето открива и загрижувачки податоци за улогата на големите технолошки платформи. Откако Тик-Ток ги зголеми можностите за размена на фотографии преку директни пораки, уделот на пријави за сексуална уцена во кои се споменува оваа платформа нагло порасна.
Според податоците на канадската организација Cybertip.ca, Тик-Ток во 2023 година бил наведен во едвај 2% од пријавите, додека во текот на 2026 година тој удел го достигнал прагот од 33%. Станува збор за удел меѓу пријавите до таа организација, а не за процентот на сите корисници на Тик-Ток.
Асошиејтед прес исто така пронајде налози на Тик-Ток кои јавно промовираат методи за интернет-измами, вклучувајќи ја сексуалната уцена. Компанијата соопшти дека ги отстранила пријавените налози, но слични содржини повторно се појавувале.
Ниту Мета не е поштедена од критики. Иако компанијата има безбедносни механизми кои се обидуваат да ги заштитат малолетниците, независните истражувачи предупредуваат дека дел од тие заштити не функционираат доволно ефикасно.
Дополнителна компликација претставува енкрипцијата на приватните пораки. Таа ја штити приватноста на корисниците, но истовремено им ја отежнува работата на платформите и истражителите да ја откријат сексуалната изнуда што се одвива во таквите разговори. Мета тврди дека развила дополнителни системи за заштита со цел да ги намали овие ризици.
Последиците можат да бидат трагични
Размерите на овој криминал далеко ја надминуваат финансиската штета. Според NCMEC, од 2021 година е документирана смрт на најмалку 36 тинејџери во Соединетите Американски Држави кои извршиле самоубиство по сексуални уцени.
Жртвите често веруваат дека нивниот живот ќе биде уништен доколку фотографиите бидат објавени. Стравот од реакцијата на родителите, пријателите и околината може да ги спречи да побараат помош, што измамниците го користат за дополнителен притисок.
Затоа експертите предупредуваат дека најважно е да се прекине контактот со уценичот, да не се испраќаат пари и веднаш да се побара помош од возрасна личност од доверба или од полицијата. Пораките, корисничките имиња и другите докази треба да се зачуваат за пријава, без понатамошно споделување на интимните фотографии.
Постојат и бесплатни алатки како Take It Down, наменети за спречување на ширењето интимни фотографии настанати додека личноста била малолетна.
За родителите е посебно важно децата да знаат дека можат да им се обратат без страв од казнување или осуда. Одговорноста за уцената ја сноси измамникот, а не детето кое било измамено.






