Европската Унија разгледува значајни промени во начинот на кој би функционирала по идните проширувања, а дел од предлозите би можеле да имаат директно влијание врз земјите што ќе станат членки во иднина. Меѓу опциите што се разгледуваат е новопримените држави одреден период да немаат целосно право на вето, додека за оние што сериозно би отстапиле од европските стандарди би можеле да следуваат ограничувања на средствата од Унијата и суспензија на правото на глас.
Предлогот е дел од нацрт-документот за реформа на политиката на проширување, подготвен од еврокомесарката за проширување Марта Кос. Според информациите објавени од берлинскиот портал „table.media“, целта е ЕУ да се подготви за функционирање со значително поголем број земји членки.
Една од идеите предвидува државата што ќе пристапи кон Унијата доброволно да прифати привремено ограничување на правото на вето. Тоа би можело да биде регулирано со посебна декларација што би се приложила кон договорот за пристапување.
Покрај ова, се разгледуваат и механизми за ситуации во кои нова членка би направила сериозен чекор назад во одредени области или би ги загрозила интересите на ЕУ.
Во такви околности, Унијата би можела привремено да го ограничи пристапот на земјата до европските финансиски средства. Дополнително, Европската комисија би можела да предложи привремено отстранување на државата од процесите на одлучување во Европскиот совет и Советот на ЕУ, што би можело да значи и суспендирање на нејзиното право на глас.
Зад предложените промени стои проценката дека идното проширување ќе ја направи Унијата уште покомплексна, поради што е потребен поефикасен систем на носење одлуки.
Кос планира документот, насловен „Анализа на политиките пред проширувањето“, да го претстави на 30 септември.
Поголема улога за квалификуваното мнозинство
Една од клучните насоки во предлогот е намалување на зависноста од едногласното одлучување и почеста употреба на квалификувано мнозинство таму каде што тоа е возможно.
Како наједноставно решение се разгледува користењето на механизмите што веќе постојат во европските договори, без потреба од нивно формално менување.
Во моментов, едногласноста е задолжителна во одредени чувствителни области, меѓу кои се надворешната и безбедносната политика, како и дел од финансиските прашања.
Сепак, предложениот модел предвидува и своевидна „рачна сопирачка“. Со неа би се овозможило земја членка, доколку смета дека одредено прашање е особено спорно, да го префрли случајот на разгледување во Европскиот совет.
Во документот се разгледува и таканаречениот механизам од Јанина, кој ги утврдува условите поврзани со бројот на држави членки и уделот од вкупното население на ЕУ потребни за блокирање на одредена одлука.
Можно намалување на бројот на еврокомесари
Промените не би се однесувале само на гласањето и начинот на донесување одлуки. Брисел разгледува и реорганизација на европските институции доколку Унијата продолжи да се проширува.
Еден од предлозите е бројот на членови на Европската комисија да се намали на две третини од вкупниот број земји членки.
Тоа би значело дека во иднина секоја држава членка повеќе не би имала свој претставник во составот на Европската комисија, како што е случајот со сегашниот модел.
Со овие идеи Европската Унија се обидува однапред да се подготви за следниот циклус на проширување и за можноста во иднина да функционира со повеќе членки, без зголемената бројност да доведе до уште побавни одлуки, блокади и потешко постигнување договор.
