Новата американска Стратегија за национална безбедност, потпишана од претседателот Доналд Трамп, носи јасна порака – приоритетите се насочени кон националната безбедност, економијата и глобалните жаришта како Украина и Блискиот Исток. Западниот Балкан, пак, се споменува само периферно, главно во контекст на односите меѓу Косово и Србија.
Воениот аналитичар Хамза Вишќа оценува дека Америка повеќе не планира директни интервенции во регионот, но останува подготвена да дејствува таму каде што постои јасен економски интерес. „Таму каде што ќе влезат американски инвестиции, ќе постои и подготвеност за нивна заштита,“ нагласува тој, додавајќи дека БиХ може да извлече корист ако ја отвори економијата за американски капитал – било преку гасната интерконекција, било преку наменската индустрија.
Професорката Дијана Гупта од Атлантскиот совет потсетува дека стратегијата е водена од принципот „Америка на прво место“. Тоа значи дека САД ќе се фокусираат на сопствените интереси, но партнерството со Европа останува клучно. Таа предупредува дека Балканот нема перспектива надвор од НАТО и ЕУ, а интеграцијата е единствениот пат кон стабилност и просперитет.
Воено-политичкиот аналитичар Неџад Ахатовиќ додава дека новиот пристап може да го отежне патот на БиХ и регионот кон НАТО, отворајќи простор за влијание на Турција, Русија и Кина. Сепак, експертот Владимир Вучковиќ е уверен дека САД нема да се повлечат – Дејтонскиот мировен договор останува еден од најголемите успеси на американската политика.
Пораката е јасна: Балканот повеќе не е во центарот на американската стратегија, но таму каде што има инвестиции – има и американски интереси, а со тоа и безбедносен чадор.
