Франција направи значаен чекор во развојот на медицинската технологија со вештачкото срце Aeson Total Artificial Heart – уред создаден со цел целосно да ја преземе функцијата на срцето кај пациенти со тешка срцева слабост.
Зад оваа технологија стои француската биомедицинска компанија Carmat, со седиште во Велизи, која со години работи на развој на целосно вештачко срце. Идејата зад проектот е да се понуди алтернатива за пациенти кај кои трансплантацијата на донорско срце е единствената преостаната опција, но кои можат да чекаат долго време поради ограничениот број достапни органи.
Aeson е дизајниран да ги имитира дел од природните механизми на човечкото срце. При неговата изработка се користат биокомпатибилни материјали, вклучително и материјали добиени од биолошко ткиво, како и високопрецизни сензори и електронски системи.
Она што особено го издвојува од некои други уреди за механичка поддршка на срцето е тоа што не ја потпомага само едната страна од органот. Aeson е целосна замена за двете срцеви комори, што го прави наменет за пациенти со тешка бивентрикуларна срцева слабост – состојба при која функцијата на двете страни на срцето е сериозно нарушена.
Срцето „знае“ кога телото има поголема потреба од крв
Една од најинтересните карактеристики на системот е можноста автоматски да го прилагодува протокот на крв.
Вградените сензори собираат податоци поврзани со состојбата на пациентот, а системот ги користи за да го регулира функционирањето на уредот.
Тоа значи дека потребите на организмот при одмор не се исти како при физичка активност. Кога човекот се движи или има зголемена потреба од кислород, срцевиот излез треба да се зголеми, додека во состојба на мирување потребата е помала.
Токму ваквата способност за автоматско приспособување е еден од клучните елементи со кои инженерите се обидуваат вештачкото срце што повеќе да го приближат до начинот на кој функционира природниот орган.
Aeson користи и пулсирачки механизам, наместо едноставно континуирано пумпање на крвта. Целта е да се обезбеди пофизиолошка циркулација и да се намалат одредени ризици поврзани со згрутчување на крвта, кои претставуваат значаен предизвик кај механичките срцеви уреди.
Направено е да биде што е можно поприфатливо за организмот
При развојот посебно внимание било посветено на биокомпатибилноста.
Уредот е конструиран со материјали избрани така што организмот полесно да го поднесе имплантот, додека неговите димензии се приспособени за да можат да се користат кај соодветно избрани пациенти.
Сепак, и покрај огромниот напредок, не станува збор за технологија без ограничувања. Aeson сè уште користи надворешен систем за напојување, што значи дека пациентот мора да има батерии и соодветна опрема за функционирање на системот.
Батериите може да се носат на телото или во ранец, со што се овозможува поголема подвижност во споредба со системите кои бараат постојано поврзување со стационарна опрема.
Од идеја стара повеќе од две децении до вистински импланти
Развојот на Aeson не се случил преку ноќ.
Работата на Carmat започнала уште во раните 2000-ти, а инженерите во развојот користеле искуства и технологии инспирирани од воздухопловната индустрија.
Целта била да се надминат дел од ограничувањата што ги имале претходните генерации вештачки срца и да се создаде систем кој би можел да му овозможи на пациентот поголема независност во секојдневниот живот.
По повторното активирање на програмата во 2022 година, повеќе од 90 пациенти ширум светот го добиле целосното вештачко срце Aeson, според информациите наведени во извештаите за развојот на технологијата.
Компанијата во декември 2020 година добила CE ознака во Европската Унија, што овозможило комерцијална употреба на уредот во рамките на соодветните европски регулаторни услови.
Во 2021 година, пак, Carmat добил и дозвола од американската Агенција за храна и лекови (FDA) за спроведување студија за изводливост, што било значаен чекор кон потенцијална употреба на технологијата на американскиот пазар.
Но, постои една голема пречка
И покрај оптимизмот околу технологијата, експертите и производителот се соочуваат со предизвици кои не можат да се занемарат.
Надворешниот систем за напојување бара редовно полнење и внимателно следење. Дополнително, цената е висока – во достапните проценки се споменува сума од околу 150.000 евра, што може да претставува сериозна пречка за поширока достапност.
Исто така, иако досегашните имплантации обезбедуваат значајни информации за работата на уредот, долгорочната издржливост и можните компликации сè уште се предмет на собирање и анализа на податоци.
Затоа, тврдењето дека ваквото срце едноставно „ќе бие цел живот“ треба да се гледа како визија за иднината, а не како гарантиран медицински исход за секој пациент.
Зошто оваа технологија е толку важна?
Недостигот на донорски органи е еден од најголемите проблеми во трансплантациската медицина.
Голем број пациенти со напредната срцева слабост не можат веднаш да добијат соодветен донорски орган, а дел од нив не се ниту кандидати за трансплантација.
Токму затоа целосно вештачко срце би можело да има огромно значење.
Наместо механички уред само привремено да ја потпомага работата на срцето додека пациентот чека трансплантација, идејата е технологијата во иднина да овозможи подолготрајно решение за одредена група пациенти.
Aeson затоа претставува еден од најинтересните обиди медицината да создаде целосна механичка замена за еден од најважните човечки органи.
Патот до целосно трајно вештачко срце сè уште не е завршен, но секоја успешна имплантација носи нови податоци и искуства кои можат да помогнат следните генерации на уреди да бидат уште побезбедни, потрајни и пофункционални.
Она што до неодамна звучеше како научна фантастика – човек да продолжи да живее со целосно вештачко срце – денес веќе е реалност за одредени пациенти.
И токму тука се отвора едно од најголемите прашања за иднината на медицината: дали еден ден трансплантацијата на донорско срце ќе биде само една од опциите, а не единствената надеж за пациентите со најтешките форми на срцева слабост?
