Некогаш се сметаше дека колоректалниот карцином е болест на постарите генерации, но најновите податоци покажуваат загрижувачки пресврт. Сè поголем број млади возрасни, вклучително и миленијалци, се соочуваат со оваа дијагноза, а стапката на смртност од рак на ректумот особено расте.
Експертите предупредуваат дека еден од пет новодијагностицирани пациенти со колоректален карцином денес е помлад од 55 години, што укажува на сериозна промена во трендот на оваа болест.
Зошто ракот кај младите станува сè почест
Истражувањата покажуваат дека колоректалниот карцином повеќе не е реткост кај луѓе под 50 години. Напротив, тој сè почесто се јавува кај помлади возрасни, а особено загрижувачки е фактот што смртноста од рак на ректумот расте побрзо отколку кај ракот на дебелото црево.
Лекарите објаснуваат дека причините сè уште не се целосно јасни, но се сомневаат на комбинација од фактори како исхрана, хронична воспалителна состојба, нарушен цревен микробиом, намалена физичка активност, дебелина, пушење и алкохол.
Дополнително, се нагласува дека кај младите често нема редовни скрининзи, па симптомите се занемаруваат или погрешно се припишуваат на стрес или хемороиди, што доведува до доцна дијагноза.
Симптоми што лесно се мешаат со хемороиди
Еден од најголемите проблеми е што раните знаци на болеста често изгледаат „безопасно“. Лекарите предупредуваат дека следните симптоми не треба да се игнорираат:
- промени во столицата (дијареа, запек или чувство на нецелосно празнење)
- крв во столицата или ректално крварење
- тенка, изменета форма на столицата
- постојани грчеви или болка во стомакот
- необјаснето слабеење
- замор и слабост
Посебно важно е да се знае дека крварењето од ректумот може да биде и знак за хемороиди, но кај ракот често има поинаков образец и може да биде придружено со други симптоми.
Како се разликува рак на ректум од рак на дебело црево
Иако двата типа се под заеднички термин колоректален карцином, тие не се исти. Ракот на ректумот се наоѓа поблиску до анусот и затоа симптомите често се поочигледни – болка, проблеми при празнење и чувство на притисок.
Ракот на дебелото црево, пак, може подолго да остане „тивок“ бидејќи има повеќе простор за развој, па симптомите се појавуваат подоцна и често се помалку јасни.
Кога е време за загриженост
Лекарите предупредуваат дека посебно ризични се ситуации кога:
- симптомите траат подолго време
- крварењето се повторува
- постои комбинација од промени во столицата и болка
- се јавува необјаснета анемија или замор
Во такви случаи, не треба да се чека, туку е потребна медицинска проценка.
Кој е во ризик и кога треба преглед
Иако генералната препорака е скрининг од 45-годишна возраст, лица со семејна историја на болеста, воспалителни заболувања на цревата или генетски синдроми треба да започнат порано.
Лекарите истакнуваат дека кај млади пациенти со симптоми како ректално крварење, понекогаш се препорачува колоноскопија без разлика на возраста, со цел да се исклучи сериозна дијагноза.
Како да се намали ризикот
Стручњаците советуваат дека ризикот може да се намали со:
- здрава и балансирана исхрана богата со растителни влакна
- намалување на преработено и црвено месо
- редовна физичка активност
- одржување здрава телесна тежина
- избегнување пушење и ограничување алкохол
- редовни медицински прегледи
Клучната порака од лекарите
Најважната порака е дека симптомите кај младите не треба автоматски да се припишуваат на безопасни состојби како хемороиди или стрес. Раното препознавање може да направи огромна разлика во исходот на болеста, бидејќи навремената дијагноза значително ги зголемува шансите за успешно лекување.
