Вештачката интелигенција сè повеќе станува дел од здравствените системи ширум светот, а Македонија веќе има поставено солидна дигитална основа за да го следи тој тренд. Системи како „Мој Термин“ и апликацијата „Мое здравје“ веќе години наназад го поврзуваат здравствениот систем и им овозможуваат на граѓаните пристап до сопствените податоци. Но, новата фаза отвора многу посложено прашање – дали системот е подготвен за технологија што не само што обработува податоци, туку и носи препораки и влијае врз одлуките.
Разликата е суштинска. Дигитализацијата организира, додека вештачката интелигенција анализира и предвидува. Тоа значи дека здравството влегува во фаза каде технологијата може да има директно влијание врз дијагнозата и третманот. Токму затоа, меѓународните институции предупредуваат дека без јасна правна и етичка рамка, ризиците може да станат сериозни.
Според глобалните анализи, мал дел од државите имаат посебна стратегија за примена на ВИ во здравството, додека правната неизвесност и одговорноста за можни грешки остануваат најголеми предизвици. Европските регулатори веќе ја класифицираат оваа технологија како високоризична, што значи дека бара строга контрола, човечки надзор и целосна транспарентност.
Прашањето не е само техничко, туку и длабоко човечко. Пациентите мора да знаат кој стои зад одлуката – лекарот или алгоритмот. Довербата во здравството не може да се гради со брзина на технологијата, туку со јасни правила и одговорност.
Сепак, светот веќе покажува дека ВИ може да има огромна корист. Во одредени здравствени системи, ваквите алатки помагаат во побрзо откривање на болести и навремена реакција, што директно спасува животи. Македонија исто така прави чекори во таа насока, со иницијативи како национални центри за ВИ и стратегии за дигитално здравство.
Но клучната порака останува иста – технологијата може да помогне, но не смее да ја замени човечката одлука. Иднината на здравството нема да зависи само од тоа колку брзо ќе ја прифатиме вештачката интелигенција, туку од тоа како ќе ја контролираме и поставиме во служба на човекот.
