Додека студентското движење во Србија покажа дека масовното и организирано незадоволство може да прерасне во сериозна политичка сила, во Македонија сè поголемо внимание привлекува податокот дека секој трет млад човек не ја гледа својата иднина во сопствената држава. Недовербата во институциите, ограничените можности за професионален развој и разочарувањето од политиките што треба да обезбедат подобар живот ги поттикнуваат младите да размислуваат за заминување во странство.
Успехот на српските студенти повторно ја отвора дилемата дали и младите во Македонија можат да се организираат и да станат двигател на општествени промени или незадоволството ќе продолжи да се изразува преку иселување и барање подобра иднина надвор од земјата.
Студентското движење во Србија се претвори во значаен политички фактор, привлекувајќи поддршка од различни делови на општеството. Движењето започна со барања за одговорност по трагедијата во Нови Сад, но со текот на времето прерасна во поширока иницијатива што ги обедини студентите, професорите, работниците, земјоделците и граѓаните незадоволни од постојната политичка понуда.
Според информациите наведени во анализата, студентите успеале да освојат повеќе од 50 проценти од гласовите и да го поразат политичкиот блок на Александар Вучиќ. Овој резултат е претставен како показател дека организираното граѓанско незадоволство може да создаде политичка алтернатива и да ги надмине ограничувањата на традиционалните опозициски партии.
За разлика од класичните партиски структури, студентското движење успеало да привлече луѓе со различни политички ставови, обединувајќи ги околу заеднички барања за одговорност и промени.
Во Македонија, пак, незадоволството кај младите досега не прераснало во национално движење со сличен обем. За значителен дел од нив, решението не е во обидот да се промени системот, туку во заминувањето во друга држава.
СЕКОЈ ТРЕТ МЛАД ЧОВЕК НЕ ЈА ГЛЕДА ИДНИНАТА ВО МАКЕДОНИЈА
Истражувањето „Democracy Pulse: Gen Z in the Western Balkans“, објавено во март 2026 година, покажува дека 33,9 отсто од младите во Македонија не ја гледаат својата иднина во земјата.
Во Србија, овој процент изнесува 22,5 отсто, што укажува на разлика во очекувањата на младите од двете држави.
За многу млади луѓе во Македонија, продолжувањето на образованието, барањето работа и градењето кариера во странство стануваат начин да обезбедат поголема економска сигурност и подобри професионални можности.
Сепак, одлуката за иселување не е секогаш поврзана само со висината на платата или со можноста за подобар животен стандард. Таа може да произлегува и од недовербата во институциите, разочарувањето од партизацијата и чувството дека личниот успех премногу често зависи од политичките врски, наместо од знаењето, образованието и способностите.
Кога младите не веруваат дека можат да напредуваат врз основа на сопствените квалификации и труд, заминувањето во странство станува сè попривлечна опција.
Токму тука се појавува суштинската разлика меѓу двете општества. Додека во Србија студентите се организираа со цел да влијаат врз политичките случувања, значителен дел од младите во Македонија сè уште ја бараат својата перспектива надвор од државата.
ПОЛИТИКИТЕ ЗА МЛАДИТЕ НЕ УСПЕВААТ ДА ЈА ВРАТАТ ИЗГУБЕНАТА ДОВЕРБА
Во Македонија со години се најавуваат различни мерки за подобрување на животниот стандард на младите, поддршка при вработувањето, студентски поволности и создавање услови за професионален развој.
И покрај овие најави, податоците од истражувањето покажуваат дека значителен дел од младите сè уште не гледаат доволно причини својата иднина да ја градат во земјата.
Студентските домови, висината на студентскиот оброк, можностите за вработување по завршувањето на факултетот и достапноста на домувањето се меѓу прашањата што директно влијаат врз нивниот секојдневен живот.
За млад човек што не гледа реална можност да најде работа соодветна на своето образование, да обезбеди сопствен дом или да напредува без политичка поддршка, повремените финансиски олеснувања не се доволни за да создадат сигурна долгорочна перспектива.
Затоа, прашањето не е само колку пари издвојува државата за младите, туку и дали мерките што ги спроведува навистина создаваат услови за подобар живот, еднакви можности и поголема доверба во институциите.
Младите очекуваат функционален систем во кој образованието ќе им отвора врати, работните места ќе се добиваат врз основа на квалификациите, а личниот и професионалниот напредок нема да зависат од партиската припадност.
Доколку овие очекувања продолжат да остануваат неисполнети, ризикот од натамошно иселување ќе остане сериозен предизвик за државата.
МОЖЕ ЛИ СРПСКИОТ ПРИМЕР ДА ЈА ПОТТИКНЕ МАКЕДОНСКАТА МЛАДИНА НА ПРОМЕНИ?
Студентското движење во Србија покажа дека младите можат да имаат значајна улога во политичкиот живот и надвор од традиционалните партиски структури.
Во Македонија, младинското политичко организирање во голема мера и понатаму е поврзано со партиските подмладоци. Постојат и независни студентски и граѓански иницијативи, но досега тие не изградиле движење со политичка тежина споредлива со она што го покажа српскиот студентски бран.
Успехот на српските студенти може да послужи како поттик за младите во Македонија да размислат за поголемо учество во општествените процеси и за начини на кои би можеле да влијаат врз одлуките што ја определуваат нивната иднина.
Но, постојат и други можни сценарија. Политичките партии би можеле да се обидат да го привлечат незадоволството на младите кон сопствените структури преку нови иницијативи, политички лица и ветувања насочени кон студентите и младите гласачи.
Од друга страна, власта би можела да одговори со дополнителни поволности, финансиска поддршка и нови мерки, во обид да го намали незадоволството и да ја подобри довербата кај оваа возрасна група.
Сепак, ниту едно од овие сценарија не е однапред извесно. Развојот на настаните ќе зависи од тоа дали младите ќе успеат да ги надминат меѓусебните разлики и да се обединат околу заеднички цели, но и од подготвеноста на институциите да одговорат на нивните барања.
Српскиот пример покажува дека политичката рамнодушност не мора да биде трајна и дека младите можат да станат носители на промени кога ќе препознаат заеднички интерес и начин за организирано дејствување.
ЌЕ ЈА РАЗБУДИ ЛИ СТУДЕНТСКИОТ „ЗЕМЈОТРЕС“ И МАКЕДОНСКАТА ПОЛИТИЧКА СЦЕНА?
Успехот на студентското движење во Србија отвори дебата за тоа дали сличен бран на младинска мобилизација би можел да се појави и во Македонија.
Дали младите ќе добијат охрабрување да се организираат и отворено да бараат промени? Дали политичките партии ќе се обидат да го привлечат новото студентско движење кон сопствените структури? Ќе одговори ли власта со дополнителни поволности за студентите и младите или разочарувањето ќе продолжи да ги насочува кон странство?
Овие прашања се во центарот на дебатата за иднината на младите и нивната улога во македонското општество.
На оваа тема порталот „Рацин“ спроведува анкета меѓу читателите, отворајќи го прашањето дали студентскиот „земјотрес“ во Србија ќе ја разбуди и македонската политичка сцена.
Анкетата е достапна преку порталот „Рацин.мк“, во текстот со наслов „Дали студентскиот „земјотрес“ во Србија ќе ја разбуди и македонската политичка сцена | АНКЕТА“.
Српските студенти покажаа дека организираното незадоволство може да прерасне во политичка сила. Во Македонија, пак, податоците укажуваат дека голем дел од младите сè уште не ја гледаат својата иднина во земјата.
Дали овој пример ќе поттикне поголема политичка активност кај македонската младина или ќе остане настан што младите ќе го следат од страна, ќе зависи и од нивната подготвеност да се организираат, но и од способноста на институциите да ја вратат довербата што очигледно недостига кај значителен дел од младата генерација.
