Недостигот од лекари, долгото чекање за специјалистички прегледи и тешкотиите при обезбедувањето потребни лекови се дел од најсериозните проблеми во здравствената заштита на осудениците во Македонија. Ова го покажува истражувањето на Народниот правобранител, кое опфатило 11 казнено-поправни установи во земјава и открило низа недостатоци во грижата за здравјето на затворениците.
Заменик-народниот правобранител Соња Трифуновска посочи дека во седум од вкупно 11 посетени установи има пренатрупаност, додека во четири затвори нема постојано присуство на медицински персонал. Дополнително загрижува фактот што во ниту една од установите здравствените работници не се достапни 24 часа дневно.
Особено сериозна е состојбата во затворот „Идризово“, каде што еден лекар се грижи за околу 691 затвореник. Тоа е значително над наведените стандарди, според кои еден лекар треба да обезбедува здравствена грижа за најмногу околу 300 лица. Преоптоварен е и медицинскиот персонал за нега, бидејќи една медицинска сестра или техничар се грижи за приближно 461 затвореник.
Проблемите не завршуваат со недостигот од здравствени работници. Во дел од затворите терапијата им ја делат на осудениците затворски службеници, а има случаи кога семејствата се принудени самостојно да ги набавуваат потребните лекови. Ваквата практика отвора сериозни прашања за безбедноста на лекувањето, бидејќи постои ризик од прекинување на терапијата, погрешно дозирање на лековите и нарушување на доверливоста на медицинските информации.
Истражувањето покажало слабости и во повеќе други области поврзани со здравствената заштита. Меѓу нив се превенцијата од заразни болести, спроведувањето на вакцинацијата, следењето на здравствената состојба на лицата со хронични заболувања, како и грижата за менталното здравје на затворениците.
Дополнителна пречка претставува и недостигот од возила и соодветен персонал за транспорт на осудениците до здравствените установи. Поради тоа, пристапот до потребните медицински услуги и специјалистички прегледи може да биде отежнат, особено кога е неопходно навремено да се реагира.
Народниот правобранител Фатон Сељами нагласи дека лицата кои издржуваат затворска казна имаат исто право на здравствена заштита како и сите други граѓани. Тој посочи дека државата има обврска да им овозможи навремено и квалитетно лекување, без оглед на тоа што се наоѓаат во казнено-поправни установи.
На потребата од подобрување на условите и поефикасна организација на здравствените услуги укажа и шефот на Мисијата на ОБСЕ во Скопје, Килијан Вал. Тој повика на посилна соработка меѓу надлежните институции и на подобар пристап на затворениците до специјалистички прегледи.
Како дел од мерките за надминување на утврдените слабости, Народниот правобранител препорачува да се воспостават минимални стандарди за бројот на медицински работници во затворите. Се бара и подобра организација на здравствените служби во текот на ноќта и за време на викендите, како и обезбедување еднаков пристап до здравствена заштита во сите казнено-поправни установи во земјата.
Наодите од истражувањето укажуваат дека се потребни системски промени за затворениците да добиваат соодветна медицинска грижа, а здравствените услуги да бидат достапни и сигурни во сите установи, без разлика на нивната локација или бројот на лица што издржуваат казна во нив.
