Министерството за здравство подготвува целосно нов закон за лекови, со кој се најавуваат значајни промени во начинот на обезбедување и следење на терапијата. Меѓу најважните новини ќе бидат задолжителното навремено пријавување недостиг на лекови, подготовката на резервни планови за случаи кога одредена терапија нема да биде достапна, како и построги мерки против фалсификувањето лекови.
Новото законско решение се изработува во соработка со Светската здравствена организација (СЗО). Во рамките на подготовките, вчера беше одржана национална консултација на која учествуваа претставници на пациентите, фармацевтите, фармацевтската индустрија и лекарите.
Министерот за здравство, Сашо Клековски, објасни дека актуелниот закон е донесен во 2007 година и оттогаш бил изменет повеќе од 20 пати. Поради бројните измени и потребата од усогласување со современите стандарди, сега се подготвува целосно ново законско решение.
Со новиот закон ќе се уредува исклучиво областа на лековите, додека медицинската опрема ќе биде регулирана со посебен закон. Во следната фаза се планира и фармацевтската, односно аптекарската дејност, да добие посебна законска рамка.
Една од најзначајните промени ќе биде воспоставувањето постапка преку која ќе мора навремено да се пријавува недостигот на одредени лекови. Дополнително, ќе треба да се подготвуваат резервни планови за ситуации кога определена терапија привремено или трајно нема да може да се обезбеди.
Со тоа, наместо пациентите да се соочуваат со ненадеен прекин на терапијата, надлежните институции ќе треба навреме да добијат информации за можниот недостиг и да предвидат соодветни алтернативи.
Клековски посочи дека голем дел од недостигот на лекови може однапред да се предвиди, бидејќи производителите и добавувачите често знаат дека може да дојде до прекин или доцнење во производството и испораката.
„Најголем дел од недостигот на лекови е предвидлив, бидејќи производителите или добавувачите однапред знаат дека ќе има прекин или доцнење во производството и испораката. Затоа се потребни поголема дисциплина и навремено информирање. Обврската за пријавување ќе ја имаат носителите на одобренијата“, рече Клековски.
Покрај пријавувањето недостиг, со новото законско решение ќе биде воведена и постапка за пријавување несакани реакции од лековите. Ова треба да овозможи подобро следење на безбедноста на терапијата и навремено реагирање кога ќе се појават несакани ефекти.
Фалсификувањето лекови за првпат ќе биде предвидено како кривично дело
Значајни промени се најавуваат и во борбата против фалсификуваните лекови. Новиот закон ќе биде усогласен со европските прописи и со стандардите на Советот на Европа за спречување на оваа појава.
Според најавите на министерот, за првпат фалсификувањето лекови ќе биде предвидено како кривично дело. За да се овозможи тоа, ќе бидат потребни и соодветни измени во Кривичниот законик.
Што ќе се случува кога болниците ќе останат без одредена терапија?
Одговарајќи на прашањата за недостигот на лекови во клиниките, вклучително и на Клиниката за онкологија, Клековски посочи дека новиот закон ќе предвиди механизам за пријавување на ваквите ситуации.
Дополнително, ќе треба да се обезбеди заменска терапија или да се подготви друг план за лекување, со цел пациентите да не останат без соодветна медицинска грижа кога одреден лек нема да биде достапен.
Како конкретен пример, министерот го посочи лекот „декортин“, за кој во моментов постои траен недостиг.
Полесна регистрација на лекови и нови терапии на позитивната листа
Новото законско решение треба да донесе и поедноставување на дел од постапките за регистрација на лекови. Истовремено, ќе се овозможи подобро следење на нивната потрошувачка, што е важно за планирањето на потребните средства во здравствениот систем.
Податоците за потрошувачката ќе помогнат и при проценувањето колку финансиски средства се потребни за воведување нови терапии на позитивната листа.
Според најавите на министерот за здравство, во текот на 2027 година се очекува на позитивната листа да бидат вклучени и нови лекови.
Со подготовката на новиот закон се најавува промена на повеќе важни сегменти во фармацевтскиот систем – од навремено откривање недостиг и обезбедување алтернативна терапија, до побезбедна употреба на лековите и построго санкционирање на нивното фалсификување.
