Метеорскиот дожд Дракониди веќе е активен над Македонија, а вечерта на 8 октомври се издвојува како најпрактичен период за набљудување на оние кои сакаат да уживаат во „ѕвезди што паѓаат“ без да останат будни до раните утрински часови.
Драконидите се активни од 6 до 10 октомври и можат да се набљудуваат со голо око, без потреба од телескоп или двоглед. За најдобро искуство потребно е да се избере место со што помалку светлосно загадување и што поширок поглед кон небото. Сепак, конечната видливост во голема мера ќе зависи од облачноста и од количината на вештачко осветлување во околината.
Овој метеорски дожд има една значајна предност за вечерно набљудување – радијантот, односно точката на небото од која метеорите привидно изгледаат како да доаѓаат, се наоѓа релативно високо по стемнувањето.
Поради тоа, кај Драконидите нема потреба да се чека до полноќ или до раните утрински часови. Набљудувањето може да започне порано навечер.
Кога ќе бидат најактивни Драконидите?
Според календарот на Меѓународната метеорска организација, максимумот на активноста на Драконидите во 2026 година е очекуван на 9 октомври околу 01:00 часот по универзално време.
За Македонија, тоа одговара на околу 03:00 часот по полноќ, бидејќи во тој период сè уште важи летното сметање на времето, односно UTC+2.
Сепак, тоа е очекуван максимум на активноста и не значи дека секој набљудувач токму тогаш задолжително ќе види најголем број метеори.
За практично планирање, може да се издвојат неколку временски периоди.
Во среда, 7 октомври, од околу 19:30 до 21:30 часот може да се искористи периодот за порано вечерно набљудување доколку небото биде чисто.
Во четврток, 8 октомври, од 19:30 до 22:00 часот е еден од најпрактичните вечерни термини, особено за оние кои не сакаат да останат будни до доцна во ноќта.
Петок, 9 октомври, од 02:30 до 03:30 часот го опфаќа периодот околу прогнозираниот максимум. Тогаш, сепак, радијантот ќе биде пониско над северниот хоризонт.
Овие временски интервали се практични предлози за набљудување, а не три различни максимуми на метеорскиот дожд.
Погледнете кон север, но не во една точка
Името Дракониди потекнува од соѕвездието Змеј, односно Draco, кое се наоѓа на северниот дел од небото.
Во вечерните часови корисно е да имате отворен поглед кон север и северозапад, но не треба постојано да гледате само во една точка. Метеорите можат да остават светлосни траги низ различни делови од небото.
За набљудувањето не е потребна посебна опрема. Телескопите и двогледите дури не се идеални за оваа појава бидејќи го ограничуваат видното поле, додека кај метеорите е подобро да се опфати што поголем дел од небото.
Очите треба да се остават околу 20 до 30 минути да се навикнат на темнината. Во текот на набљудувањето добро е да се избегнува гледање во светол екран од телефон или друг уред, бидејќи тоа ја нарушува адаптацијата на очите.
Удобно место за седење, потопла облека и малку трпение се доволни за да поминете пријатна вечер под отворено небо.
Каде во Македонија да барате темно небо?
Најдобро е да се избере место надвор од најсилното градско осветлување, со отворен хоризонт и без директни светла кои удираат во очите.
Како пошироки области кои можат да бидат погодни за пребарување на потемни локации се издвојуваат руралните делови на Пелагонија, Овче Поле, Тиквешијата и Струмичко-Валандовскиот крај.
Сепак, овие региони не треба да се сфатат како официјални или проверени астрономски набљудувачници. За квалитетно набљудување многу поважни се конкретната локација, моменталната облачност, количината на вештачко осветлување и отвореноста на хоризонтот.
Не е потребно да се оди на непозната планинска патека или на место со тежок и небезбеден пристап. И локација во близина на населено место може да биде сосема добра доколку има што помалку директно осветлување и чисто небо.
Каква е прогнозата за 8 октомври?
Дневните прогнози проверени вечерта на 6 октомври за 8 октомври покажуваат сончево до делумно облачно време во Скопје, Охрид и Штип. Претежно сончево се очекува во Битола, делумно сончево во Тетово, додека сончево време е прогнозирано и за Струмица.
Ова, сепак, е само почетна временска ориентација и не претставува гаранција дека небото ќе биде целосно ведро токму во часовите предвидени за набљудување.
За попрецизна проценка потребно е повторно да се провери часовната прогноза непосредно пред излегувањето.
Во пракса, ведар дел од небото во близина може да биде многу покорисен од долго патување до оддалечена локација која во меѓувреме ќе биде покриена со облаци.
Колку метеори може да се видат?
Проценките за бројот на метеори што можат да се забележат се различни.
Кралската опсерваторија во Гринич наведува можност за околу десет метеори на час во периодот на максимумот. Меѓународната метеорска организација е поконзервативна и наведува околу пет, со одредена неизвесност, без прогноза за значително засилена активност во 2026 година.
НАСА, пак, Драконидите ги опишува како послаб метеорски дожд при кој може да се забележат неколку метеори на час.
Овие бројки не се гаранција дека толку метеори ќе бидат видливи од конкретен двор, тераса или градска локација. Облачноста, светлосното загадување и положбата на радијантот можат дополнително да ја намалат видливоста.
Драконидите се создаваат кога Земјата поминува низ честички оставени зад кометата 21P/Giacobini–Zinner. Кога овие честички навлегуваат во атмосферата, создаваат светлосни траги кои од Земјата ги гледаме како метеори.
Добра околност за набљудувачите е што во ноќите околу максимумот тенката Месечина нема значително да го осветлува небото. Тоа може да овозможи полесно забележување на послабите метеорски траги – секако, доколку облачноста и условите на конкретната локација го дозволат тоа.
