Мали трговци, сопственици на тобако продавници, киосци, мини маркети и други семејни бизниси, предупредуваат дека новиот нацрт-закон за заштита од пушење сериозно ќе ги загрози нивните приходи и егзистенција. Според нив, законските ограничувања ќе резултираат со дополнителни трошоци, отпуштања на вработени, па дури и затворање на дел од објектите.
Ограничувања што ги загрозуваат бизнисите
Предлог-законот забранува изложување на цигари и други тутунски и никотински производи, како и уреди за нивно користење. Продавниците ќе мора да ги чуваат овие производи во непроѕирни, затворени шкафови, недостапни за купувачите, без какво било брендирање или визуелна комуникација за производите. Малите трговци укажуваат дека ваквите промени ги прават нивните инвестиции во витрини, опрема и безбедносни системи практично бескорисни.
Финансиски и организациски последици
Малите бизниси најавуваат дека новите законски решенија ќе ги натераат да го менуваат целиот деловен модел, што не е возможно преку ноќ. Потребен е преоден период од месеци или дури една година за прилагодување, кој не е предвиден во законскиот нацрт.
Исто така, сопствениците се загрижени за залихите на ароматизирани тутунски и никотински производи, кои со законската забрана не можат да се продаваат. Законското решение не нуди механизам за нивно распоредување или враќање кон производителите.
Нејаснотии и нееднаквост
Законот предвидува исклучоци за специјализирани продавници за тутун и тутунски/никотински производи, но не дефинира кои продавници се сметаат за специјализирани, ниту јасни критериуми за нивната големина, локација или можност за прилагодување на постоечките објекти. Ова остава простор за селективна примена и нееднакви услови за трговците.
Барања на трговците
Малите бизниси апелираат за поправедно законско решение и преоден период што би им овозможил да се прилагодат на новите регулативи. Тие укажуваат дека се подготвени да ја почитуваат заштитата на здравјето, но бараат државата да земе предвид реалните ризици и финансискиот удар врз семејните бизниси.
Според податоците на Стопанската комора на Северна Македонија, со законските измени би биле погодени над 4.000 мали и средни трговски објекти низ целата земја.
Новите мерки вклучуваат:
- Целосна забрана за изложување и продажба на тутунски производи и уреди.
- Забрана за брендирање и визуелна промоција на производите.
- Регулација на продажбата и комуникацијата со клиентите.
- Потенцијален финансиски и оперативен колапс за малите трговци без преоден период.
Малите трговци нагласуваат дека законот нуди само забрани, но не обезбедува решенија за реалните предизвици со кои се соочуваат, што ги става на работ на финансиска и оперативна криза.
