Додека реките Дунав, Сава и Драва бележат историски ниски водостоји, а повеќе европски земји веќе се соочуваат со проблеми во производството на електрична енергија и пловидбата, состојбата во Северна Македонија засега останува стабилна. Сепак, експертите предупредуваат дека климатските промени и долготрајните сушни периоди не смеат да се потценат, бидејќи во иднина можат да создадат сериозни предизвици.
Во Србија, нискиот водостој на Дунав веќе влијае врз производството на струја од хидроцентралите, додека пловидбата е значително отежната. Во Унгарија, нуклеарната централа „Пакш“ за малку избегнала прекин на работата поради недоволно вода за ладење на реакторите, а слични проблеми се бележат и во Романија.
Хидрологот Атанас Угрински од Управата за хидрометеоролошки работи оценува дека Северна Македонија годинава има значително подобра хидролошка состојба од повеќето земји во регионот. Тој потсетува дека зимата и пролетта донеле доволно врнежи од дожд и снег, а во март во одредени делови од земјата имало и поплави, што позитивно влијаело врз водните резерви.
Според него, моменталното намалување на водостоите е вообичаена појава за летниот период и засега нема индикации дека земјата ќе се соочи со драматично сценарио како она во делови од Централна Европа.
Дополнително, позитивен знак е тоа што Преспанското Езеро бележи повисоко ниво во споредба со минатата година. Подобра состојба има и кај Охридското и Дојранското Езеро, како и кај акумулациите, кои располагаат со доволно вода за потребите на наводнувањето.
Добри вести пристигнуваат и за водоснабдувањето. Од ЈП „Водовод и канализација“ – Скопје информираат дека водата за пиење е здравствено исправна и ги исполнува сите законски стандарди. При анализите спроведени на 390 примероци од 42 мерни места низ главниот град не биле утврдени отстапувања во квалитетот.
Професорката Цветанка Поповска, експерт за хидрологија и управување со водотеци, предупредува дека состојбата во Европа треба да биде сериозен сигнал за навремено дејствување. Според неа, климатските промени бараат долгорочно планирање и спроведување на мерки уште пред да се појават последиците.
Таа истакнува дека примерот со Дунав и Сава покажува колку сериозни можат да бидат ефектите од екстремните суши и дека сите држави мора доследно да ги спроведуваат плановите за адаптација кон климатските промени.
Експертот за енергетика Виктор Андонов оценува дека најголемата опасност за Северна Македонија би била долготрајна регионална суша. Такво сценарио би значело помал доток на вода во акумулациите, намалено производство од хидроелектраните и истовремено поголема потрошувачка на електрична енергија поради високите температури.
Сепак, Андонов нагласува дека годинава, благодарение на поволната хидролошка состојба, големите хидроелектрани со кои управува ЕСМ веќе го надминале планираното производство за првите седум месеци од годината, што создава дополнителна сигурност за електроенергетскиот систем.
Од АД ЕСМ потврдуваат дека моментално нема ризик за домашното производство на електрична енергија. Според нивните информации, акумулациите се исполнети околу 70 проценти, што овозможува стабилно снабдување со струја и нормално функционирање на електроенергетскиот систем.
Иако Северна Македонија во моментов не се соочува со сериозен ризик од суша, експертите предупредуваат дека климатските промени носат сè поголеми предизвици. Затоа е неопходно внимателно управување со водните ресурси, акумулациите и енергетскиот систем, за земјата да остане подготвена и доколку во иднина се појават подолги сушни периоди или нови екстремни топлотни бранови.
