Датумот 13 ноември 2026 година е особено интересен бидејќи покажува колку убедливо математичките модели можат да изгледаат кога се користат за предвидување на иднината, но и колку непредвидливи можат да бидат вистинските човечки и општествени промени.
На тој датум, според познатиот математички модел на Хајнц фон Ферстер и неговите соработници, човечката популација би достигнала состојба во која растот би станал математички неодржлив – односно бројот на луѓето би се стремел кон бесконечност.
Но, наследството на фон Ферстер е многу посложено од едноставното „предвидување на крајот на светот“. Неговиот труд претставува интересен пример за тоа како научниот пристап, математичките формули и провокативниот наслов можат да создадат идеја која ќе остане актуелна и повеќе децении подоцна.
Можеби најинтересниот дел од целата приказна е токму тоа што реалниот свет не се одвива според една математичка формула. Човечкото однесување се менува, а со него се менуваат и стапките на раѓање, смртност, миграција и раст на населението.
Токму тие промени покажуваат дека математичкиот модел не мора да биде „погрешен“ за да не се оствари неговото сценарио. Тој е пресметка заснована на одредени претпоставки, а кога тие претпоставки се менуваат, се менува и резултатот.
Затоа приказната за 13 ноември 2026 година останува интересна не како буквално предвидување на иднината, туку како потсетник дека математиката може да ни покаже што би се случило доколку одредени трендови продолжат – но не може со сигурност да предвиди како ќе се однесуваат луѓето и општеството во децениите што доаѓаат.
