Нов тренд поврзан со долговечноста и таканареченото „биохакирање“ сè повеќе зема замав во Европа. На социјалните мрежи се шират тврдења за различни пептиди и супстанции кои наводно можат да помогнат при слабеење, подобар сон, побрзо закрепнување и дури забавување на процесите на стареење.
Поради зголемениот интерес, во Европа се развива и сив онлајн пазар на различни истражувачки хемикалии кои не се одобрени за употреба кај луѓе. Експертите предупредуваат дека популарноста на овие производи расте многу побрзо од научните докази за нивната безбедност.
Пептидите, инаку, не се новина во медицината. Инсулинот е пептид, а во оваа група спаѓаат и познатите лекови од класата GLP-1, кои се користат во третманот на дијабетес и дебелина.
Проблемот се јавува кај супстанции како GHK-Cu, TB-500 и BPC-157, кои се промовираат во биохакерските кругови, но не се одобрени од Европската агенција за лекови за човечка употреба.
И покрај тоа, дел од нив лесно може да се најдат преку интернет. Токму тоа ги загрижува лекарите и регулаторите, бидејќи потрошувачите често не можат со сигурност да знаат што навистина содржи производот што го купуваат, под кои услови е произведен и дали воопшто поминал соодветни безбедносни проверки.
Белгискиот хирург и експерт за долговечност Себастијан Ван Каувенберге вели дека дел од пациентите кои доаѓаат кај него веќе имаат поминато недели или месеци гледајќи содржини на интернет за пептиди.
Тие најчесто се интересираат за соединенија кои на социјалните мрежи се претставуваат како средства за подобрување на здравјето, регенерација на ткивата, сон или други ефекти поврзани со „биохакирањето“.
Лекарот, сепак, предупредува дека луѓето не треба да купуваат инјекциски пептиди од непроверени интернет-продавачи, особено затоа што за голем дел од овие супстанции нема доволно големи и квалитетни студии кај луѓе кои би ја потврдиле нивната долгорочна безбедност.
Од социјалните мрежи до фармацевтскиот гигант
Популарноста на пептидите не останува само во круговите на интернет-ентузијастите. Големите фармацевтски компании сè повеќе го гледаат пазарот на долговечност како потенцијално огромна деловна можност.
Успехот на лековите базирани на GLP-1, пред сè семаглутидот, дополнително го промени односот на јавноста кон инјекциските терапии. Она што порано за многу луѓе изгледаше како сложена медицинска процедура, денес стана многу попознато благодарение на популарноста на лековите за дијабетес и слабеење.
Компанијата Ново Нордиск, производителот на Ozempic и Wegovy, веќе истражува и други потенцијални ефекти на семаглутидот. Од компанијата посочуваат дека нивните податоци од клинички испитувања покажуваат промени поврзани со биолошката возраст на одредени органи.
Сепак, самата компанија нагласува дека овие истражувања не биле директно спроведени како студии за долговечност.
Во меѓувреме, Ели Лили работи на сопствени нови терапии, меѓу кои и ретатрутид, експериментален лек кој се истражува првенствено за третман на дебелина.
Научните докази сè уште заостануваат
И покрај огромниот интерес, меѓу интернет-промоцијата и научно потврдените ефекти постои голема разлика.
За дел од супстанциите кои се продаваат како „пептиди за долговечност“ недостасуваат големи клинички испитувања кај луѓе. Некои други соединенија во минатото биле предмет на фармацевтски истражувања, но развојот бил прекинат поради незадоволителни резултати.
Токму затоа лекарите предупредуваат дека популарноста на одреден производ на социјалните мрежи не значи дека неговата ефикасност и безбедност се научно докажани.
Дополнителен проблем претставуваат и фалсификуваните или нелегално произведените лекови. Големата побарувачка за терапии за слабеење во последните години создаде простор за измами преку интернет, при што одредени продавачи користат имиња и адреси на вистински аптеки за да изгледаат легитимно.
Експертите предупредуваат дека дел од таквите производи воопшто не ја содржат активната состојка наведена на пакувањето.
Ново Нордиск се соочува со нови проблеми
Додека пазарот за лекови за слабеење расте, Ново Нордиск се соочува со сè посилна конкуренција.
Компанијата, која со години беше еден од најголемите победници на бумот со Ozempic и Wegovy, се најде под притисок поради конкурентските производи на американската компанија Ели Лили.
Дополнителен ризик се американските царини и политичките притисоци околу цените на лековите. Компанијата има голем дел од својата продажба на северноамериканскиот пазар, па секоја промена на трговските услови може да има значително влијание врз нејзиното работење.
Американскиот претседател Доналд Трамп во повеќе наврати ги критикуваше високите цени на лековите во САД и најавуваше мерки за нивно намалување.
Во Европа, пак, уште еден проблем е ограниченото осигурително покритие за лековите наменети за слабеење. Во голем број земји тие не се целосно покриени од здравствените системи, особено поради дилемата дали се користат за медицински или за естетски цели.
„Капитализам на долговечноста“
Со растот на овој пазар се отвора и пошироко прашање: кој ќе може да си дозволи да живее подолго доколку новите терапии станат достапни?
Истражувачи веќе го опишуваат овој феномен како „капитализам на долговечноста“ – идеја според која продолжувањето на животот и забавувањето на стареењето би можеле да станат скапи приватни проекти достапни првенствено за луѓето со високи приходи.
Во моментов, сепак, голем дел од ветувањата за „хакирање на стареењето“ остануваат токму тоа – ветувања. Науката сè уште бара цврсти докази за тоа кои терапии навистина можат безбедно да го забават стареењето и какви би биле нивните долгорочни последици.
Додека фармацевтските компании се натпреваруваат кој прв ќе го освои потенцијално огромниот пазар, на интернет паралелно расте понудата на непроверени производи. Токму тој јаз меѓу научно докажаното и она што се ветува на социјалните мрежи станува една од најголемите причини за загриженост.
