Вештачката интелигенција можеби изгледа како целосно дигитална технологија, но зад секој четбот, генератор на слики или АИ-сервис стои огромна физичка инфраструктура – сервери, центри за податоци, далноводи, трафостаници, системи за ладење и, пред сè, огромни количества електрична енергија.
Токму струјата сè повеќе се издвојува како едно од главните ограничувања за натамошното ширење на вештачката интелигенција.
Според податоците наведени во Statistical Review of World Energy на Energy Institute, центрите за податоци ширум светот во 2025 година потрошиле околу 788 терават-часови електрична енергија. Една година претходно потрошувачката била околу 658 TWh, додека во 2020 година изнесувала приближно 411 TWh.
Тоа значи раст од речиси 92 проценти за само пет години.
Најголем поединечен потрошувач се САД со околу 313 TWh, по што следува Кина со приближно 206 TWh. Европа е на околу 145 TWh.
Следуваат уште поголеми потреби
Според сценаријата наведени во анализата, до 2030 година глобалната потрошувачка на електрична енергија од центрите за податоци би можела да достигне околу 1.550 TWh – речиси двојно повеќе од денешното ниво.
Особено голем предизвик претставува брзината со која треба да се развива електроенергетската инфраструктура.
Новите процесори и сервери може релативно брзо да се произведат и инсталираат, но изградбата на нови електрани, далноводи и трафостаници може да трае со години.
Кај најголемите центри за податоци потребната моќност веќе може да се мери во стотици мегавати, а кај цели комплекси да се приближува и до гигаватни размери.
Локалните жители сè почесто се противат
Брзото ширење на АИ инфраструктурата отвора и други прашања.
Жителите на подрачјата каде што се планираат огромни центри за податоци сакаат да знаат кој ќе ја плати изградбата на новата електрична инфраструктура, дали проектите ќе влијаат врз цените на струјата, колку вода ќе се користи за ладење и колку трајни работни места ќе бидат создадени.
„Мајкрософт“ годинава ја претстави иницијативата Community-First AI Infrastructure, ветувајќи дека трошоците поврзани со снабдувањето на неговите центри нема да бидат префрлени врз домаќинствата, како и дека ќе се работи на намалување на потрошувачката на вода и инвестирање во локалните заедници.
Самото појавување на вакви иницијативи покажува дека центрите за податоци веќе не се само технолошко прашање, туку стануваат и политичко и општествено прашање.
Битката за АИ се претвора во битка за енергија
Растот на вештачката интелигенција би можел дополнително да ја забрза изградбата на обновливи извори на енергија и системи за складирање, но истовремено повторно го зголемува интересот за нуклеарната енергија и природниот гас како стабилни извори за огромните потрошувачи.
Затоа следната фаза од АИ трката можеби нема да зависи само од тоа кој ќе направи најмоќен модел или ќе обезбеди најнапредни чипови.
Сè поважно ќе биде кој располага со доволно производство на електрична енергија, развиена мрежа, трансформатори, вода, земјиште и дозволи за изградба.
Така, зад нешто што го нарекуваме „облак“ сè појасно се гледа неговата вистинска природа – огромен систем од физички машини и инфраструктура кој мора непрекинато да се снабдува со струја.
И токму енергијата може да стане една од клучните граници што ќе одреди колку брзо ќе продолжи глобалната експанзија на вештачката интелигенција.
