Светските финансиски институции влегуваат во нова фаза на засилено купување злато, што според податоците за 2025 и почетокот на 2026 година, укажува на длабоки промени во глобалниот монетарен систем.
Во текот на 2025 година, централните банки купиле стотици тони злато, а трендот продолжил и во првите месеци од 2026 година. Најагресивен купувач била Народната банка на Полска, која значително ги зголемила своите резерви, поставувајќи се меѓу најактивните играчи во Европа.
За споредба, земји од регионот располагаат со далеку помали златни резерви – Хрватска, Словенија и Србија имаат различни нивоа на залихи, при што разликите често се резултат на историски одлуки и членство во монетарни унии.
Интересно е што улогата на златото низ децениите драматично се менувала. Од доминантен дел од светските резерви во 19 век, неговото учество паднало на едноцифрени проценти во почетокот на 21 век, кога доларските обврзници станале примарен инструмент за чување вредност. Но во последните години, трендот повторно се менува.
Сè повеќе централни банки го зголемуваат уделот на златото како заштита од финансиски и геополитички ризици, процес кој експертите го поврзуваат со поширока „дедоларизација“ и обид за поголема монетарна независност.
Според анализите, купувањето злато денес не е само економска стратегија, туку и политичка порака – особено кај земјите кои се наоѓаат во чувствителни геополитички региони.
Зад ваквите потези стои идејата дека златото останува единствена глобално прифатена вредност што не зависи од ниту една валута или финансиски систем. Во услови на растечки тензии, санкции и промени во светската трговија, оваа стратегија добива сè поголема тежина.
Според експертските оценки, ваквиот тренд би можел да продолжи и во наредните години, со потенцијал да ја редефинира структурата на глобалните резерви и улогата на американскиот долар во светската економија.
