На само неколку чекори од една од најпознатите туристички атракции во Словенија со децении се чувала тајна за која речиси никој не знаел. Хотелот „Јама“, сместен веднаш до Постoјнска Јама, со години ги пречекувал туристите, државниците и познатите личности, но зад една тешка железна врата во неговото приземје се криел простор кој немал речиси никаква врска со хотелското работење.
Тајната била откриена дури во 2016 година, кога хотелот бил подложен на големо реновирање. Работниците тогаш наишле на простории кои цели 28 години биле затворени и недостапни за јавноста.
Кога ја отвориле железната врата, пред нив се појавиле четири простории со опрема која изгледала како да останала недопрена со децении.
Во нив биле пронајдени телефони, магнетофонски ленти, панели со прекинувачи и комуникациска опрема, за која се смета дека била дел од поранешен прислушувачки и комуникациски центар на југословенските безбедносни служби.
Целиот простор бил прекриен со прашина, а впечатокот бил дека луѓето кои работеле таму едноставно еден ден го напуштиле местото и никогаш повеќе не се вратиле.
НИКОЈ ОД ХОТЕЛОТ НЕ ЗНАЕЛ ШТО СЕ КРИЕ ЗАД ВРАТАТА
Тајните простории се наоѓале во приземјето, во близина на пералницата и магацинските простории. Вработените во хотелот немале информации што точно се наоѓа зад заклучената железна врата.
По нејзиното отворање, бил откриен цел комплекс од четири простории, опремен со техника која упатувала на некогашен таен комуникациски систем.
Според приказните што денес се раскажуваат за време на туристичките обиколки, центарот покривал голем дел од словенечкиот приморски регион, односно подрачјето кон Јадранското Море и границата со Италија.
Системот бил поврзан со цивилни и воени телефонски централи, а низ хотелот се протегал и тесен простор без прозорци и врати, низ кој биле поставени кабли.
На покривот, пак, некогаш имало антена.
Тајниот комплекс бил поврзан со повеќе делови од хотелот, а според достапните приказни, постоеле различни излези, меѓу кои и кон рецепцијата, клупските простории и магацинот.
Еден од излезите, според приказните што се пренесуваат, наводно водел директно кон Постoјнска Јама.
ВО ХОТЕЛОТ ПРЕСТОЈУВАЛЕ И НАЈМОЌНИТЕ ЛУЃЕ ОД ТОГАШНОТО ВРЕМЕ
Хотелот „Јама“ не бил обичен туристички објект. Со текот на годините во него престојувале голем број познати личности, политичари и државници.
Меѓу гостите бил и Јосип Броз Тито, а според достапните приказни таму престојувале и последниот ирански шах, индискиот државник Џавахарлал Нехру и советскиот лидер Леонид Брежњев.
Тито, според приказните што денес се пренесуваат, знаел да поминува време со гостите во клупските простории на првиот кат.
Токму присуството на високи политички и државни личности дополнително ја прави интересна приказната за тајниот комуникациски центар.
Во периодот на поранешна Југославија, Постoјна имала и значајна воена улога. На ридот над хотелот се наоѓала воена база, што дополнително ја објаснува стратешката важност на локацијата.
И АРХИТЕКТОТ КОЈ ГИ ПРОЕКТИРАЛ НЕ ЗНАЕЛ ШТО ТОЧНО НАПРАВИЛ
Еден од најнеобичните делови од приказната е поврзан со архитектот Тихомир Степанов од Изола.
Според достапните информации, тој за време на отслужувањето на воениот рок добил задача да проектира скриени простории во хотелот.
Работата била доверлива, а од него било побарано да не зборува за нивното постоење. Откако го завршил проектот, плановите му биле одземени.
Според приказната која денес се пренесува, самиот архитект никогаш не влегол во просториите што ги проектирал.
Кога тајниот комплекс бил отворен во 2016 година, истражувачите во околу триесет празни кутии пронашле само една шифрирана аудиоснимка.
На снимката се споменувале ознаките „Планина 1“, „Планина 2“, „Планина 3“ и „Река“. Поради тоа постои претпоставка дека центарот можел да биде поврзан со воен комуникациски центар во Риека.
Голем дел од опремата, сепак, недостасувал.
Се претпоставува дека била отстранета во периодот кога системот бил исклучен, околу времето на осамостојувањето на Словенија во почетокот на 1990-тите.
Поради недостатокот на целосна документација и информации, приказната околу просториите и денес има одредена мистерија. Токму затоа посетителите се оставаат сами да проценат каде завршуваат фактите, а каде започнуваат приказните што со години кружат околу хотелот.
ДЕНЕС ТАЈНАТА СОБА Е ОТВОРЕНА ЗА ПОСЕТИТЕЛИ
По реконструкцијата, сопственикот на хотелот добил дозвола просториите да ги обнови и да ги отвори за јавноста.
Така, поранешниот таен комуникациски центар станал туристичка атракција и, според информациите за местото, една од првите вакви простории од поранешна Југославија достапни за посетители.
Денес се организира интерактивна документарна обиколка која трае околу час и половина. За време на посетата можат да се слушнат и оригинални снимки поврзани со прислушувањето на поранешната Служба за државна безбедност, кои инаку се достапни во Архивот на Република Словенија само со посебна дозвола.
Обиколките се организираат на словенечки и англиски јазик, а се наменети за возрасни и млади над 15 години. Групите се мали и можат да имаат најмногу шест посетители.
Посетата започнува на рецепцијата на хотелот, по што водичот ги носи посетителите до делот кој со децении бил скриен зад затворените врати.
Она што некогаш било таен простор за комуникации и надзор, денес е отворено за јавноста – но голем дел од приказната што се случувала зад тие железни врати и понатаму останува обвиткана со мистерија.
