Четири лица се уапсени во Нови Сад под сомнение дека учествувале во купување и продавање гласови за изборната листа „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ на предвремените парламентарни избори во Србија, одржани на 25 октомври. Тројца од осомничените во целост го признале делото што им се става на товар, соопшти на 2 ноември Вишото јавно обвинителство во Нови Сад, пренесува српската телевизија Н1.
Според досегашните наводи на обвинителството, за еден глас биле нудени по 6.000 српски динари, што одговара на околу 3.140 македонски денари.
Осомничениот К.А., како што се сомневаат надлежните, од М.Ѓ. примил вкупно 30.000 динари, односно приближно 15.700 денари. Од таа сума, 6.000 динари задржал за сопствениот глас. Потоа, на 1 ноември, една недела по одржувањето на изборите, на К.Б. и Т.Ј. им исплатил по 6.000 динари за да гласаат за истата изборна листа.
Засега не е објаснето како биле распределени преостанатите средства, ниту дали биле извршени и други исплати поврзани со овој случај.
Од обвинителството наведуваат дека К.А., К.Б. и Т.Ј., кои биле сослушани во Посебното одделение за сузбивање на корупцијата, „во целост го признале извршувањето на кривичното дело што им се става на товар“. За четвртиот осомничен, М.Ѓ., е определено задржување до 48 часа, во периодот до неговото сослушување.
Четворицата се товарат за давање и примање поткуп во врска со гласање. За ова кривично дело српското законодавство предвидува парична казна или затворска казна до три години, додека за одредени категории службени лица се предвидени и построги санкции.
Обвинителството продолжува со собирање докази за случајот. Сè уште не се утврдени потеклото на парите, евентуалната вмешаност на други лица, како и тоа дали зад наводните исплати стоела организирана структура.
Иако осомничените се поврзуваат со гласање за листата на Александар Вучиќ, досега не се објавени докази дека самиот Вучиќ, раководството на Српската напредна странка (СНС) или изборниот штаб ги организирале или финансирале спорните активности. Во достапните информации нема ниту потврдена официјална реакција од СНС за приведувањата.
Претходно пријавени сомневања за изборни неправилности
Апсењата доаѓаат по низа пријави за можни изборни неправилности во Нови Сад и во други делови на Војводина. На самиот изборен ден, обвинителството наредило итни полициски проверки по добиени пријави од граѓани, додека движењето „Браво“ пријавило сомневања за купување гласови и постоење паралелни избирачки списоци.
Одборникот Миран Погачар за агенцијата Бета изјавил дека кај стадионот на ФК „Младост ГАТ“ имало сомнителни лица, кои го напуштиле местото пред да бидат потврдени евентуалните неправилности.
Друг случај бил пријавен во населбата Клиса, во близина на училиштето „Душко Радовиќ“, каде што активисти посочиле на постоење паралелни списоци. По пријавата интервенирала полицијата. Според Погачар, настанале расправии и биле упатувани навреди, но не дошло до физичка пресметка. И покрај забелешките, тој оценил дека „изборниот ден е величествен“.
Анализа објавена на порталот 021.rs на 29 октомври покажала дека биле забележани забелешки на 35 избирачки места во Нови Сад. Најголем дел од нив се однесувале на фотографирање на гласачките ливчиња, групно гласање и технички проблеми. Сепак, според анализата, на повеќето избирачки места гласањето поминало без поголеми неправилности.
БИРН претходно објави сведочења за наводни исплати
За наводни исплати на пари и притисоци врз гласачите претходно известуваше и Балканската истражувачка мрежа (БИРН).
Поранешниот активист на СНС, Момчило Марјановиќ, во своја изјава тврдел дека за глас вообичаено се давале по 100 евра, но дека слушнал оти во одредени случаи сумите достигнувале и 400 или 500 евра.
„Обично беа сто евра, сега слушам дека даваат и многу повеќе... Слушам дека даваат четиристотини, петстотини евра за глас“, изјавил Марјановиќ.
Тој тврдел и дека добивал пари и инструкции од Ненад Барац, директор на „Новосадска топлана“, за организирање партиски активисти. Според БИРН, Марјановиќ приложил електронски преписки во прилог на своите тврдења, додека Барац одбил да одговори на поставените прашања.
Сепак, дел од информациите што ги изнел Марјановиќ се засноваат на она што го слушнал од други лица. Исто така, засега не е потврдена поврзаност меѓу истражувањето на БИРН, претходно пријавените изборни инциденти и четворицата лица кои сега се уапсени.
Што забележале меѓународните набљудувачи?
Меѓународните набљудувачи на ОБСЕ/ОДИХР, во оценката објавена на 26 октомври, укажале на политичка поларизација, злоупотреба на државните ресурси и пријавени притисоци врз гласачите.
Иако повеќето набљудувани избирачки места добиле позитивна оценка, загриженост предизвикале и пријавите за насилство, како и одредени процедурални недостатоци. Овие забелешки се однесуваат на целокупниот изборен процес, а не конкретно на случајот со четворицата уапсени во Нови Сад.
Засега нема информации дека приведувањата довеле до промена или поништување на изборните резултати. Не е утврдено ниту колку гласачи евентуално добиле пари за да гласаат за споменатата листа.
Истрагата продолжува, а обвинителството треба да утврди дали постојат доволно докази за поднесување обвинение. Четворицата осомничени се сметаат за невини сè додека нивната вина не биде докажана со правосилна судска пресуда.
