Додека војната во Украина продолжува, во европските престолнини сè почесто се анализира друго сценарио – дали Русија би можела да ја прошири конфронтацијата надвор од украинските граници и каде би можел да се појави следниот сериозен безбедносен ризик.
Прашањето дополнително го актуализираше ненадејната посета на директорот на ЦИА, Џон Ретклиф, на Москва на 25 август. Според достапните информации цитирани од медиумите, една од темите на посетата била предупредување до руското раководство да не презема воени дејства против членки на НАТО.
Анализа на експерти од Атлантскиот совет разгледува повеќе можни сценарија, но тоа не значи дека постојат докази дека Москва веќе донела одлука да нападне некоја од наведените земји.
Балтичките земји – директен тест за НАТО
Литванија, Латвија и Естонија се меѓу државите кои експертите ги сметаат за особено изложени на руски притисок.
Ризикот не се поврзува само со можен конвенционален напад. Во фокусот се кибернапади, саботажи, дезинформации, нарушување на GPS-сигналите и други хибридни операции кои остануваат под прагот на отворена војна.
Евентуална воена акција против една од балтичките држави би имала многу пошироко значење, бидејќи сите три се членки на НАТО. Таквиот потег би ја ставил на директен тест колективната одбрана на Алијансата.
Полска се подготвува за најлошото сценарио
Полска во последните години значително ги зголеми своите воени капацитети и инвестициите во одбраната.
Варшава внимателно ги следи ризиците од Калининград и Белорусија, а во својата модернизација инвестира во тенкови „Абрамс“ и К2, ракетни системи ХИМАРС и „Чунму“, како и авиони Ф-16 и Ф-35.
Полската стратегија е земјата да може да го издржи првиот удар во евентуален конфликт, по што клучна би била поддршката од останатите членки на НАТО.
Северот на Европа станува стратешки сè поважен
Нордиските држави, исто така, ја сметаат Русија за долгорочен безбедносен предизвик.
Посебно чувствителен е северниот дел на Скандинавија, во близина на руските воени капацитети на полуостровот Кола. Како стратешки точки се посочуваат и островите Готланд, Аланд и Борнхолм, како и Свалбард.
Нивната важност произлегува од контролата на поморските и воздушните правци и можноста за движење на силите на НАТО низ северна Европа.
Молдавија е меѓу најранливите
За разлика од повеќето други држави во анализата, Молдавија не е членка на НАТО и нема заштита преку механизмот за колективна одбрана.
Дополнителен фактор е Приднестровје, каде што со години има руска воена присутност.
Кишињев во последните години се соочува и со дезинформации, политички и економски притисоци, како и со последиците од војната во соседна Украина. Поради тоа Молдавија ја продлабочува безбедносната соработка со Украина и Романија.
Романија и Црното Море
Романија е уште една важна точка на источниот раб на НАТО. Војната во Украина го зголеми ризикот од инциденти со беспилотни летала, поморски мини и нарушување на цивилната пловидба во Црното Море.
Според анализата, поверојатно сценарио од класична копнена инвазија би биле ограничени инциденти и хибридни операции со кои би се тестирала реакцијата на Букурешт и НАТО.
Германија – цел за хибридни операции
Германија, пак, се соочува со поинаков вид закана. Берлин во повеќе случаи ја обвинува Москва за кибернапади, саботажи и други хибридни активности, додека Русија ги отфрла таквите обвинувања.
Посебно внимание предизвикаа неодамнешните инциденти на аеродромот во Лајпциг. Германските власти тврдат дека постојат индиции за руска вмешаност, но Москва категорично негира одговорност.
Најголемата цел можеби е единството на Западот
Експертите предупредуваат дека евентуалната руска стратегија не мора да подразбира директна војна со НАТО.
Политичката поларизација, недовербата во институциите и несогласувањата меѓу САД и европските сојузници можат да создадат простор за кампањи за дезинформации и влијание.
Во такво сценарио, целта би била да се продлабочат постојните поделби и да се ослабне довербата меѓу сојузниците.
Токму затоа прашањето „кој е следен?“ нема едноставен одговор. Анализите не предвидуваат со сигурност нов руски напад, туку идентификуваат точки на потенцијален ризик – од Балтикот и Полска, преку Молдавија и Романија, до Германија и северна Европа.
Најголемиот тест за Западот, според ваквите проценки, можеби нема да биде само одбраната на една конкретна земја, туку способноста на НАТО и неговите членки да останат обединети во случај на нова криза.
