Владата на Азербејџан воведе забрана за носење облека во образовните институции што, според новите правила, го нарушува принципот на секуларност. Со оваа одлука, на ученичките и наставничките им се забранува да носат шамии за покривање на главата во училишните објекти, што предизвика незадоволство кај дел од населението и реакции од соседна Турција.
Уставот на Азербејџан ја дефинира земјата како секуларна држава, но истовремено го гарантира правото на граѓаните слободно да ја практикуваат својата религија. И покрај тоа, властите инсистираат на почитување на секуларниот карактер на образовниот систем, па затоа е донесена новата директива со која се забранува носење „облека во образовните институции што го нарушува принципот на секуларност“.
Со новите правила се бара учениците и наставниците да одржуваат униформност во облекувањето. Кодексот предвидува и наставниците преку својот изглед да ги претставуваат професионалните принципи, што, според образложението, треба да придонесе за зачувување на угледот на училиштата.
Според државната новинска агенција АПА, дозволено е носење облека што ја претставува историјата, културата, како и националните и моралните принципи на Азербејџан. Сепак, таквата облека може да се носи само за време на празници и со изречна дозвола од надлежните органи.
Повеќе од 90 отсто од населението во Азербејџан се муслимани, а околу 65 отсто од нив се шиити. Поради тоа, многу ученички и наставнички редовно носат шамии, кои се дел од нивната верска практика.
По стапувањето во сила на новите правила, на ученичките и наставничките што носат шамии им бил оневозможен влезот во училишните објекти. На социјалните мрежи се шират видеа на кои се гледаат револтирани девојки кои не можат да влезат во училиштата и да присуствуваат на наставата поради забраната.
Одлуката предизвика протести, кои се сметаат за ретка појава во Азербејџан. Според активистите, досега се уапсени најмалку 200 лица. Воедно, се тврди дека пристапот до TikTok, Instagram и други платформи на социјалните мрежи бил привремено ограничен.
Меѓународни реакции на забраната
Новите правила на азербејџанската влада, како и начинот на кој властите реагираат на протестите, предизвикаа критики и надвор од земјата.
Меѓународната организација „Амнести интернешнел“ побара од владата да го укине новиот кодекс на облекување, да им овозможи на девојчињата што носат шамии повторно да влезат во училниците и итно да ги ослободи демонстрантите што биле уапсени.
Од организацијата оценуваат дека спречувањето на ученичките да присуствуваат на наставата само затоа што носат хиџаб претставува дискриминација и повреда на нивното право на образование. Според нив, секуларниот карактер на јавното образование не може да биде оправдување за целосна забрана на верската облека.
„Амнести интернешнел“ во своето соопштение истакна дека азербејџанските власти мора да ги повлечат ограничувањата што ги сметаат за дискриминаторски и да им овозможат на погодените ученички и наставнички да се вратат во училиштата.
Незадоволство од новите мерки изрази и соседна Турција. Главниот советник на турскиот претседател Реџеп Тајип Ердоган ги оцени правилата како „неприфатливи“ и побара од владата во Баку да ја исправи, како што ја нарече, оваа грешка.
Реакцијата доаѓа од земја во која за време на владеењето на Ердоган дојде до отстапување од претходното строго придржување кон принципите на секуларизмот. Покрај претседателскиот советник, критики упатија и неколку турски пратеници.
Ставот на Турција се поврзува со блиските политички и историски односи меѓу двете земји. Турските и азербејџанските власти често ја опишуваат поврзаноста меѓу двата народа со изразот „еден народ, две држави“.
Турција, исто така, му пружи значителна помош на Азербејџан за време на конфликтот со Ерменија околу Нагорно-Карабах, што дополнително ги зајакна врските меѓу двете држави.
Останува да се види дали азербејџанскиот претседател Илхам Алиев ќе ги преиспита новите правила по критиките и притисокот што пристигнуваат од Турција и меѓународните организации.
