Иранските државни медиуми утрово конечно го прекинаа молкот околу масовните демонстрации што ја тресат земјата и за првпат излегоа со официјална верзија за случувањата. Според нивните тврдења, зад немирите стојат „терористички агенти“ поддржани од САД и Израел, кои наводно организирале пожари, саботажи и насилство низ иранските градови.
Краткиот извештај, емитуван на државната телевизија околу 8 часот наутро, претставуваше прво официјално признание дека земјата е зафатена од сериозна криза. Во него се наведува дека протестите прераснале во насилство со човечки жртви, но без конкретни бројки. Истовремено, медиумите објавија дека на улиците биле запалени приватни автомобили и мотоцикли, како и јавни објекти, меѓу кои метро станици, противпожарни возила и автобуси.
Од 28 декември минатата година, Иран е зафатен од масовни антивладини протести кои брзо ескалираа и се сметаат за најсериозни немири од движењето „Жени, живот, слобода“ во периодот 2022–2023 година. Она што започна како штрајк на трговците во Големата чаршија во Техеран, предизвикан од драматичниот пад на националната валута и енормната инфлација, за кратко време се прошири во повеќе од 110 градови низ земјата.
Според најновите податоци, демонстрации се регистрирани на дури 250 локации во 27 од вкупно 31 иранска провинција, што ги претвори економските протести во отворен политички бунт против теократскиот режим на врховниот лидер Али Хамнеи.
Невладини организации како „Иран хуман рајтс“ и „Амнести интернешнл“ известуваат дека безбедносните сили досега убиле најмалку 45 демонстранти, меѓу кои и деца, додека илјадници лица се приведени. Проценките за бројот на уапсени варираат од 1.000 до над 2.200 луѓе.
Судирите биле особено жестоки во западните провинции Илам, Керманшах и Лорестан. Според сведоштва, безбедносните сили дури вршеле рации во болници со цел да ги приведат повредените демонстранти – потег што „Амнести интернешнл“ го оцени како сериозно кршење на меѓународното право.
На улиците, демонстрантите палат барикади, фрлаат молотови коктели и скандираат слогани како „Смрт за Хамнеи!“ и „Ова е година на крв, Хамнеи ќе биде соборен!“. Како одговор, владата од четвртокот навечер целосно го прекина интернетот и мобилната телефонија во земјата. Организации како NetBlocks овој потег го оценија како обид за задушување на комуникацијата и координацијата меѓу демонстрантите.
Дополнително, седум курдски опозициски групи повикаа на генерален штрајк, што резултираше со масовно затворање продавници во курдските региони и во десетици други градови низ земјата.
Нова и значајна појава во овие протести е сè погласната поддршка за Реза Пахлави, синот на соборениот ирански шах. Пахлави, кој живее во егзил, јавно ја повика армијата да го положи оружјето и да застане на страната на народот, што предизвика масовни маршеви во Техеран и Машхад. Дури и поранешни функционери на режимот јавно предупредуваат дека „вратата за реформи е затворена и револуцијата е единствената преостаната опција“.
Претседателот Масуд Пезешкијан се обиде да ја намали тензијата со најави за зголемување на платите во јавниот сектор и истраги за полициска бруталност, но демонстрантите овие мерки ги оценија како недоволни и задоцнети. Врховниот лидер Али Хамнеи, пак, ги нарече демонстрантите „бунтовници“ и ѝ нареди на Исламската револуционерна гарда да го задуши востанието со сите расположливи средства.
Економската криза што ја поттикна експлозијата на незадоволство е длабока и долготрајна. Иранскиот ријал достигна рекордно ниска вредност, инфлацијата е надвор од контрола, а цените на основните прехранбени производи, како маслото за готвење, се удвоени или дури тројно зголемени. Ситуацијата дополнително се влоши поради меѓународните санкции, лошото управување и последиците од 12-дневната војна со Израел во 2025 година, кога САД и Израел бомбардираа ирански нуклеарни постројки.
Иако режимот се обиде да понуди ограничени реформи, како субвенции и ревидиран буџет за 2026–2027 година, демонстрантите ги сметаат овие потези за симболични и недоволни.
Меѓународниот притисок дополнително ја усложнува кризата. Американскиот претседател Доналд Трамп повеќепати го предупреди Техеран дека САД ќе реагираат доколку продолжи насилството врз цивилите, додека истовремено одбива директна средба со Реза Пахлави. Иранските власти, пак, продолжуваат да ги обвинуваат САД и Израел за мешање, тврдејќи дека зад протестите стојат странски платеници.
Аналитичарите предупредуваат дека комбинацијата од масовни немири, економски колапс и надворешни притисоци може да претставува најсериозен предизвик за Исламската Република уште од 1979 година, кога беше соборен режимот на шахот и беше воспоставена сегашната власт под водство на ајатолахот Хомеини.
