Неконтролираното сечење на шумите и џунглите ширум светот предизвикува маѓепсан круг на раст на температурите и деградација на земјиштето, што овозможува ширење на пустините и сушните подрачја надвор од нивните природни граници. За да спречат тоа да се случи во зелениот појас на Африка, 11 земји се здружија во изградбата на природен ѕид преполн со дрвја кој ќе се протега од исток кон запад и ќе го спречи понатамошното ширење на Сахара кон југот на континентот.
Оваа иницијатива е позната како Големиот зелен ѕид и се протега во должина од 8.000 километри, од Џибути до Сенегал. Проектот е стартуван во 2007 година. За време на самитот во Париз во 2021 година, Европската Унија, Светската банка и Африканската унија се обврзаа да инвестираат 14 милијарди долари за да го забрзаат пошумувањето, пишува Lanacion.com.
Трка со времето
Целта на проектот е обнова на 100 милиони хектари моментално деградирано земјиште, апсорпција на 250 милиони тони јаглерод и отворање на 10 милиони „зелени“ работни места до 2030 година. Заштитата на тие територии од пустинување (дезертификација) им овозможува на земјоделските заедници да продолжат со производство на храна на земјиште богато со хранливи материи.
Ако целите бидат остварени во наредните четири години, тоа би овозможило:
- Обнова на плодното земјиште
- Економски можности за најмладото население во светот
- Поголема прехранбена сигурност за милиони луѓе кои секојдневно гладуваат
- Климатска отпорност во регионот каде температурите растат побрзо отколку на кое било друго место на Земјата
Работите се одвиваат во трка со времето, а Африканската унија соопшти дека досега се завршени само 18% од Големиот зелен ѕид, како што наведува Lanacion.com.
Некои земји, како Етиопија, успеаја да обноват 15 милиони хектари користејќи поедноставна техника од садење нови дрвја. Наместо тоа, тие ги негуваа и ги кастреа дрвјата кои природно изникнуваа и спречуваа илегална сеча. На тој начин растенијата подобро ги поднесуваат сушите.
Од друга страна, Сенегал засади 12 милиони дрвја, додека Нигерија обнови пет милиони хектари долж својата северна граница. Тоа им овозможи на земјоделците подолго да го задржат продуктивното земјиште.
Пустината се шири до 60 сантиметри годишно
Според податоците на Обединетите нации, подрачјето кое ја раздвојува Сахара од африканската савана забрзано се исушува, што доведе и до зголемување на температурите за 1,5 степени Целзиусови – повеќе од глобалниот просек во текот на еден век. Поради тоа, пустината напредува меѓу 45 и 60 сантиметри годишно.
Ризикот од исчезнување на зелените површини претставува сериозна закана за условите за живот во централниот дел на континентот. Доколку тој тренд не се пресврти, до 2050 година околу 250 милиони луѓе би можеле да бидат принудени да ги напуштат своите домови и да се преселат во други градови или држави.
Само еден хектар зеленило може да задржи до 500 тони јаглерод диоксид и да обезбеди храна за три до пет семејства во тоа подрачје.
Вистинската слика за Големиот зелен ѕид
Според наводите на американската јавна радио-мрежа NPR, 18 години по стартувањето на планот за спас на сушниот регион Сахел со помош на овој зелен ѕид, засаден е само мал број хектари, додека остатокот од проектот стана жртва на лошо управување со средствата обезбедени од различни меѓународни организации.
Милијарди долари наменети за проектот исчезнаа во корупција и како последица на последователните државни удари. Податоците на ОН покажуваат дека повеќе од 135 милиони луѓе во регионот моментално зависат од деградираното земјиште за да преживеат. Истовремено растат несигурноста во снабдувањето со храна, миграциите, тероризмот и конфликтите околу ресурсите.
Домино ефект
Ѕидот кој беше претставен со големи ветувања како одговор на климатските промени и гарант за прехранбената сигурност и благосостојба за 11-те вклучени земји, на крајот донесе скромни резултати. Во многу заедници растенијата венеат и изумираат. Нема пари за дополнителни пумпи за вода, ниту за инженерска поддршка потребна за одржување на системите за наводнување. Тоа создава домино ефект поради кој милиони семејства живеат на работ на егзистенцијата.
Проектот за Големиот зелен ѕид до минатата година располагаше со буџет од 31 милијарда долари – огромен фонд наменет за борба против климатските промени и заштита на илјадници човечки животи и диви животни. Сепак, сите тие пари не донесоа опипливи резултати.
