Русија би можела да подготвува сценарио за дестабилизација на естонскиот град Нарва, кој се наоѓа непосредно на границата со Русија. Безбедносни аналитичари предупредуваат дека евентуална операција на ова подрачје би можела да претставува сериозен тест за единството на НАТО, па дури и да предизвика директен воен судир.
Нарва е град со повеќе од 50.000 жители, сместен во североисточниот дел на Естонија. Од рускиот град Ивангород го дели само реката Нарва, а речиси 90 проценти од населението секојдневно го користи рускиот јазик.
Според анализите, Москва би можела да ја искористи оваа демографска специфичност за ширење пропаганда и создавање тензии, претставувајќи го рускојазичното население како заедница која наводно е изложена на дискриминација.
Слична стратегија Русија користеше во 2014 година, за време на анексијата на Крим и дестабилизацијата на делови од источна Украина.
Полскиот експерт за безбедност и управување со кризи, Марчин Самсел, во разговор за порталот „Интериа“ предупредува дека одредени активности кои би можеле да придонесат за создавање криза во Естонија можеби веќе се во тек.
Според неговата проценка, особено чувствителен период би можел да биде преминот од 2026 во 2027 година.
Самсел смета дека евентуална руска операција најпрво би можела да започне со активирање на проруски групи и поттикнување сепаратистички активности.
Во такво сценарио, групите би се обиделе да заземат згради на локалните институции, да воспостават контрола врз пристапните патишта и да го блокираат нормалното функционирање на градот.
Поради непосредната близина на руската граница, аналитичарот предупредува дека Москва би можела да испрати дополнителни лица, вклучително и диверзанти, за поддршка на евентуалната операција.
Според Самсел, во такви околности би постоела опасност од повторување на тактиките што беа забележани на Крим, кога вооружени лица без официјални воени ознаки учествуваа во преземањето контрола врз територијата.
Клучното прашање, сепак, би било како ќе реагира НАТО.
Американскиот Институт за проучување на војната (ИСВ) во анализа објавена на 21 септември 2026 година разгледува хипотетичко сценарио во кое ограничен руски напад врз Нарва би можел да послужи за проверка на подготвеноста на Алијансата да го примени членот 5 од Северноатлантскиот договор.
Овој член предвидува колективна одбрана на земјите членки, односно дека вооружен напад врз една членка се смета за напад врз сите.
Самсел предупредува дека доколку реакцијата на НАТО биде бавна или недоволно решителна, ризикот од понатамошна ескалација би можел значително да се зголеми.
Во најсериозното сценарио што го разгледува, почетните дестабилизациски активности би можеле да прераснат во конвенционален напад на руската армија.
Тој смета дека таквата ескалација би можела да биде искористена и за внатрешнополитички цели во Русија, вклучувајќи оправдување на дополнителна мобилизација и зајакнување на контролата врз политичките и економските елити.
Сепак, естонските власти не ја оценуваат директната руска инвазија врз Нарва како непосредна опасност.
Според информациите што ги објавува „Интериа“, во Талин сметаат дека провокации се можни, но во моментов нема показатели дека напад во блиска иднина е неизбежен.
Естонија и Латвија веќе преземаат мерки за намалување на безбедносните ризици, а естонските власти ја разгледуваат и можноста за целосно затворање на границата со Русија доколку дојде до сериозна ескалација.
Во меѓувреме, Естонија ја зајакнува својата одбранбена подготвеност и го зголемува присуството на воени единици во близина на руската граница.
И покрај предупредувањата, засега нема јавно потврдени докази дека Кремљ донел одлука за напад врз Нарва. Анализите претставуваат можни безбедносни сценарија, а не потврден план за воена операција.
Сепак, стратешката положба на Нарва и нејзината близина до Русија го прават градот една од најчувствителните точки на источната граница на НАТО.
