Цената на електричната енергија на берзите во Југоисточна Европа се искачи над 700 евра за мегават-час, а зад драматичниот скок овојпат не стојат геополитички тензии или санкции, туку екстремната суша и недостигот од вода.
Најголеми ценовни скокови се забележани во Словенија и Хрватска, додека Грција и Бугарија задржале пониски цени. Особено критични биле 3 и 4 август, кога цените пораснале меѓу 50 и 100 проценти во споредба со претходните недели.
Нискиот Дунав го погоди производството
Еден од главните проблеми е драматично нискиот водостој на реките, кои се неопходни не само за хидроцентралите, туку и за ладење на нуклеарните електрани.
Според наведените податоци, унгарската нуклеарна централа Пакш го намалила производството за 90 проценти, романската Чернавода за 50 проценти, додека словенечката Кршко го намалила капацитетот за околу 20 проценти поради високата температура на водата во Сава.
Истовремено, проблеми имаат и хидроцентралите. Ѓердап 1 во Србија работи со околу 20 проценти од вообичаеното производство, а Ѓердап 2 со околу 30 проценти.
Ситуацијата дополнително ја влошува високата потрошувачка. Поради температурите околу 40 степени, употребата на клима-уреди нагло расте, па во регионот потрошувачката на електрична енергија е зголемена меѓу 5 и 20 проценти.
Романија потопувала баржи за да го подигне нивото на Дунав
Особено внимание привлекува информацијата дека Романија прибегнала кон крајно необична мерка – потопување баржи со цел локално да се подигне нивото на Дунав и да се помогне во одржувањето на работата на нуклеарната централа Чернавода.
Оваа централа обезбедува приближно една петтина од производството на електрична енергија во Романија, па секое поголемо ограничување на нејзината работа дополнително го притиска регионалниот пазар.
Проблемот не завршува на Балканот
Последиците од високите температури се чувствуваат и во Франција, најголемиот производител на нуклеарна енергија во Европа.
За време на топлотните бранови кон крајот на јуни и средината на јули, француските нуклеарни централи морале привремено да ја намалат расположливата моќ за осум до девет гигавати.
Причината повторно е поврзана со високите температури и ограничувањата при користењето вода за ладење на реакторите.
Што значи ова за Македонија?
Македонија е дел од регионалниот електроенергетски пазар и увезува електрична енергија од истиот поширок пазар на кој во моментов се забележуваат огромни ценовни осцилации.
Дополнителен ризик претставува фактот што и домашното производство во значителна мера зависи од хидроенергетските капацитети, кои директно зависат од врнежите и состојбата на акумулациите.
Затоа продолжената суша во регионот отвора многу пошироко прашање од моменталната цена на струјата – колку енергетските системи на Балканот се подготвени за иднина со почести суши, екстремни температури и сè поголема потрошувачка на електрична енергија.
