Според извештајот на „Фајненшл Тајмс“, низ Европа се забрзано градат фабрики за оружје – три пати побрзо отколку пред руската инвазија на Украина. Во последните неколку години изградено е повеќе од седум милиони квадратни метри нови капацитети на одбранбената индустрија, од Полска до Финска, од Велика Британија до Унгарија – што е површина слична на околу сто фудбалски терени.
Европа се позиционира како центар на производство на оружје, а процесот го поттикнува и Брисел. Додека руската воена економија покажува први знаци на успорување, европските земји ги зајакнуваат своите капацитети.
Индустријата која долго време стагнирала сега се буди Одбранбената индустрија, години наназад запоставена, оживеа благодарение на нарачки вредни милијарди евра. Норвешкиот Кongsberg отвори нова фабрика за ракети, компанијата Nammo го зголеми производството во Финска, а британскиот BAE Systems ја зголеми производството на гранати дури 16 пати.
Европската унија планира до 2027 година да вложи дури 100 милијарди евра во наоружување.
Од „континент на мирот“ до воена сила Европа, која децении важеше за континент на мирот, сега забрзано го менува курсот. По години на оклевање, европските држави покажуваат дека повеќе не сакаат да зависат од САД кога станува збор за безбедноста.
Сите поголеми одбранбени погони никнуваат низ континентот – се градат фабрики, се вложува во муниција и ракети, а европската одбранбена индустрија доживува силен препород.
Гигантска фабрика во Германија како симбол на промена Еден од најупадливите примери е во срцето на Лунебуршката шума, во место Unterlis во покраината Долна Саксонија. Компанијата Rheinmetall отвори „најголема фабрика за муниција во Европа, ако не и во светот“.
Комплексот се протега на 60 квадратни километри, а местото има долга историја – уште во 1899 година тука се тестирала артилерија. Денес, на истото место повторно се произведуваат гранати во огромни количини.
Отворањето на фабриката доаѓа во симболичен момент – додека американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот лидер Владимир Путин изоставија конкретни безбедносни гаранции за Украина, Европа покажа дека е подготвена да реагира.
Воената инвазија на Украина како пресвртна точка Европските земји не биле секогаш толку решителни. Прекретницата беше руската инвазија на Украина во 2022 година, која покажа дека мирот во Европа не е загарантиран.
Почетокот беше забавен со доцнење на испораките на тенкови, ракети и муниција, но дополнителен поттик следеше откако САД не обезбедија јасни безбедносни гаранции за Киев.
Нови правила на играта: повеќе пари за одбрана Во јуни минатата година, НАТО се откажа од досегашната цел членките да издвојуваат два отсто од БДП за одбрана. Новата цел е дури пет отсто, што претставува сериозна промена во политиката за безбедност.
Она што вчера се сметаше за политичка грешка – вложувањето во оружје – денес се гледа како неопходност.
Милијарди за муниција и ракети Во рамките на програмата на ЕУ „ASAP“ („Act in Support of Ammunition Production“) ќе се вложат половина милијарда евра за проширување на производството на муниција. Вкупните издвојувања за одбрана во земјите членки пораснале за над 30 отсто помеѓу 2021 и 2024 година.
Фабриката во Unterlis стана симбол на оваа промена – веќе годинава се планира производство на 25.000 артилериски проектили калибар 155 мм, а до 2027 година бројката треба да достигне 350.000 годишно.
„Делуваме“ – порака од индустријата Директорот на Rheinmetall, Армин Папергер, јасно го дефинираше правецот:
- Новата фабрика симболизира дека делуваме.
Компанијата веќе размислува за проширување на производството во Литванија, Велика Британија, па дури и Украина. Unterlis е само почеток – во план се нови европски програми вредни милијарди, насочени кон развој на ракети, дронови и системи за противвоздушна одбрана.
Она што вчера изгледаше незамисливо, денес е реалност. Во современите конфликти опстануваат оние кои имаат артилерија и ракети.
