Поради избувнување на нова епидемија на ебола во Демократска Република Конго и Уганда, Светската здравствена организација (СЗО) прогласи „јавноздравствена криза од меѓународно значење“, а засега сè уште нема добри вести. Сепак, откриено е како започнало сè.
Избувнувањето на еболата предизвикува сериозна загриженост. Вирусот со недели се ширел незабележано во дел од светот каде што граѓанската војна речиси целосно ја оневозможува ефикасната контрола на епидемијата. Во прашање е реткиот сој на ебола – Бундибугио, за кој не постои одобрена вакцина ниту специфичен третман, бидејќи епидемиите предизвикани од овој сој досега беа ретки. Оваа варијанта на вирусот убива приближно една третина од заразените.
Жан-Пјер Бадомбо, поранешен градоначалник на Монгбвалу (град во провинцијата Итури во ДР Конго, која граничи со Уганда и Јужен Судан), изјави дека луѓето почнале да се разболуваат откако пристигнала голема погребна поворка со отворени ковчези од Бунија, главниот град на провинцијата, пишува британски „Тајмс“.
— Потоа, доживеавме низа смртни случаи — рече тој.
Во понеделникот, американски лекар кој работи во ДР Конго, наводно се нашол меѓу стотиците случаи на смртоносниот вирус.
Кој има пари, бега
Андре Папи, 38-годишен сопственик на продавница во Монгбвалу, изјави за „Тајмс“ кое во последните недели видел многу луѓе како умираат, вклучувајќи и двајца блиски соседи.
— Сите стравуваат дека смртта ќе дојде по нив. Оние кои имаат пари, заминаа во Кампала (главниот град на Уганда) — додаде тој.
Друг жител, Ален, опиша како оштетениот ковчег на неговиот починат пријател, кој пристигнал од болницата, подоцна бил искористен како дрво за огрев на погребната гозба.
— Имаше многу луѓе на собирот. По таа церемонија, многу луѓе почнаа да се разболуваат и да умираат — додаде тој.
Починаа 15 членови на исто семејство
Последната епидемија, која СЗО ја прогласи за глобална здравствена криза, сега особено се следи во Монгбвалу, регион кој со децении во циклуси е раздиран од брутални вооружени конфликти. Досега се пријавени повеќе од 131 смртен случај, вклучувајќи и 15 членови на исто семејство. Видео-снимките од пациенти со треска кои крвават од носот, со повеќе од 300 случаи — според последните проценки околу 500 — брзо се проширија.
Од почетокот на новата епидемија на ебола забележани се најмалку 500 случаи на зараза и 130 смртни случаи за кои се сомнева дека се поврзани со еболата, изјави денеска Тедрос Аданом Гебрејесус, директор на СЗО.
Се шират и гласини дека подрачјето е проколнувано, а се појавија откако еден пастор кој спалувал фетиши (предмети за кои се верува дека имаат магична моќ) починал заедно со својата сопруга, што предизвикало „масовна психоза“, како што ја опишаа официјалните лица. Министерството за здравство на ДР Конго извести дека, поради распространетото верување дека се работи за „мистична болест“, дел од оболените побрзале во центрите за молитва наместо во клиниките, што го одложило откривањето на случаите на зараза и придонело за ризикот од ширење.
Ширење во опасно подрачје
СЗО извести дека пренесувањето на вирусот најверојатно започнало неоткриено уште во март, а сега се пријавени стотици сомнежни случаи. Гебрејесус изјави дека надлежните првпат дознале за сомнителните случаи на 5 мај и испратиле тим во Итури, но примероците собрани на терен во почетокот биле негативни.
Накнадните тестови во главниот град Киншаса ги потврдија позитивните случаи на 14 мај, а СЗО веќе следниот ден прогласи избувнување на болеста. Два случаи се потврдени и преку границата, во Кампала. Еден од заразените патувал таму со јавен автобус, починал во болницата и истиот ден бил пренесен назад во Конго на погреб, при што секоја од овие фази носи ризик од понатамошно ширење.
Уште еден случај е потврден во Гома, густо населен град на границата со Руанда, кој во моментов е под контрола на бунтовничката милиција М23 (поддржана од Руанда), што претставува услов кој значително го комплицира секој одговор на епидемијата.
Се верува дека и неколку Американци биле изложени на случаи на ебола во ДР Конго, а некои се класифицирани како контакти од висок ризик, според извештаите на американските медиуми.
Ставот на Доналд Трамп
Американскиот претседател Доналд Трамп формално ги повлече САД од СЗО во јануари оваа година, а доцна во понеделникот изрази загриженост за епидемијата, но верува дека таа не се проширила во Соединетите Држави.
— Мислам дека во моментов е ограничена на Африка — им изјави тој на новинарите во Белата куќа.
Соединетите Држави, како што пишува „Тајмс“, ќе ги проверуваат патниците кои пристигнуваат во земјата со авион од подрачјата погодени од епидемијата и привремено ќе ги суспендираат визните услуги.
Во Бунија, каде што секојдневно се одржуваат погреби, владее страв и паника — колку поради пристигнувањето на хуманитарните работници во заштитни одела, толку и поради ширењето на вирусот со стапка на смртност меѓу 30 и 90 проценти. Во неделата, речиси седум тони итни материјали – шатори, кревети, заштитна опрема – беа допремени со авион, во придружба на тим од 35 експерти од СЗО и Министерството за здравство на ДР Конго.
Ова е 17-то избувнување на заразата во Конго откако вирусот за првпат беше идентификуван во 1976 година, но е дури третпат да се открива сојот Бундибугио. Високата стапка на позитивни наоди кај почетните примероци, потврдата на случаите во Кампала и Киншаса, како и смртните случаи на повеќе групи луѓе ширум провинцијата Итури „укажуваат на потенцијално многу поголема епидемија од онаа што во моментов се открива и пријавува“, извести СЗО.
Смртта на четворица здравствени работници, нешто што почесто се поврзува со подоцнежните фази на епидемијата, претставува дополнителен аларм. СЗО обично свикува комитет од експерти пред да прогласи меѓународна вонредна состојба поради избувнување на ебола, но овој пат го заобиколи тој процес, наведувајќи ги „значителните неизвесности“ околу избувнувањето во густо населен регион со постојан проток на луѓе предизвикан од рударството и конфликтите.
Опасното американско „перење раце“
Еболата е заразна вирусна треска која се пренесува преку близок контакт со крв, секрети или други телесни течности. Избувнувањето на болеста меѓу 2018 и 2020 година во провинциите Северен Киву и Итури беше второто најсмртоносно во историјата. Тогаш починаа речиси 2.300 луѓе.
Вонредната ситуација повторно го покрена преиспитувањето на кратењето на западните буџети за странска помош, вклучувајќи ја и одлуката на администрацијата на Трамп на почетокот на оваа година да ја укине програмата на USAID „Stop Spillover“ – проект вреден 100 милиони долари дизајниран за откривање на преминувањето на зоонотски болести, вклучувајќи ја и еболата, во граничното подрачје на Уганда и ДР Конго. Известено е дека теренските тимови за надзор биле укинати во рок од неколку дена по кратењето на финансиите.
— Кога мрежите за надзор ќе се распаднат, опасните болести како еболата можат да се шират подалеку и побрзо, пред заедниците и здравствените работници да можат да реагираат — истакнува Ливин Бангали од хуманитарната организација Меѓународен комитет за спас (International Rescue Committee).
